Oorlewingsgids vir jou eerste Moot braai

Daar is twee bergreekse, oftewel dan heuweltjies – aldus die Kaapsenarre, wat Oos-Wes deur my tuisdorp loop. Tuisdorp natuurlik Pretoria, Jakarandastad, P-Town, Snor City, of Tshwane. Noord van die stadskern loop die Daspoortrand, daar sal jy die Daspoort tonnel, TUT se hoofkampus, die uniegebou, en die presidentspaleiswoning aantref.

Noord van die Daspoortrand praat niemand oor nie. Selfs in die media word hierdie deel net (verkeerdelik) na verwys as die “Noorde van Pretoria”. Vier kilometer verder Noord anderkant Daspoortrand vind jy die Magaliesberg, en dit is hierdie korridor tussen die twee berge wat strek vanaf die Andeon hoewes aan die Westekant tot by Silverton aan die Oostekant, soos die kraai vlieg ongeveer 25 kilometer, wat bekend staan as die Pretoria Moot.

Dit is hier waar die uwe grootgedonner is. Dit is ook hier waar iemand sal moet begin indien daar ooit ‘n behoorlike studie gedoen moet word oor die psige van die Afrikaner. Dit is ook hier waar die rofste braai’s Suid van die Sahara gebeur.

Kitsfeite:

  • Die Pretoria moot staan onoffisieël bekend as 123 vallei. Een liter Klipdrift. Twee liter Coke en drie liter Ford (meestal op sementblokke in die voortuin en toegegroei onder die gras en bossies)
  • Die meeste two-tone hemde per kapita kom in die Moot voor.
  • Die tweede meeste rooi haarkleursel (na Rustenburg) word in die Moot verkoop
  • Die hoogste konsentrasie van drankwinkels en die hoogste verbruik van Klipdrift en RickyLouw in die land.
  • Rugby is die geloof en Noord Transvaal (Blou Bulle) is god. Jy mag wel op/vir die Vrystaat skreeu as jou tweede keuse.
  • Selfs Rottweilers en Boerboele loop saans na donker twee-twee
  • Braai en drink word as stokperdjies vir die hele gesin gelys
  • Die blou-bul steak is in die Moot uitgedink . . . as ‘n voorgereg
  • Wanneer die anties in die Moot vol dapperdruppels raak, staan selfs die polisiemanne eerder oorkant die straat en pleit.
  • Moot mense is abnormaal groot as gevolg van hulle dieet van brandewyn, aartappels en bomenslike hoeveelhede beesvleis, vandaar hulle natuurlike aanleg vir sportsoorte soos straatgevegte, rofstoei en natuurlik rugby

Wanneer jy vir ‘n “paartie” in die Moot genooi word is daar n paar baie belangrike dinge om te onthou. Paartie is kodetaal vir braai. Inwoners van die Moot probeer om dit ten minste 5-6 maal per week te doen…meestal omdat die stadsraad hulle kragtoevoer al ses maande gelede afgesny het. ‘n Braai is ‘n geleentheid waar die vuur teen elfuur reeds tweemaal uitgebrand het. Aandete word rondom een- of twee uur die oggend bedien waar die die vleis nie die gaarste item by die tafel is nie.

Moenie met jy Stormers rugbytrui by ‘n Moot braai opdaag nie. Sedert die Rottweilers en Boerboele nie meer rassiste mag wees nie, word hulle nou geleer om die draer van enige ander trui behalwe die Blou Bulle summier te verskeur.

Daar sal genoeg vleis wees om ‘n hele blou bul rugbyspan te voer, en die gasvrou sal altyd vir jou sê jy hoef niks saam te neem nie. Neem in elk geval iets saam, anders word jy gebrandmerk as snoep. Moenie hoender neem nie, hoender is ‘n groente in die Moot. Indien jy ‘n slaai neem, maak seker dit het ‘n stewige koolhidraat basis: soos aartappel, pasta of rysslaai. Wyn is iets wat jy saam met die Sondagmaal drink. Bier of brandewyn is ‘n beter keuse.

Dress code by ‘n Moot braai is gewoonlik rugbybroek, two-tone hemp en plakkies vir mans. Denimbroek met ‘n G-string wat uitsteek en ‘n top wat effens te veel cleavage wys vir vroue. Later die aand sal die poepholvlos/cleavage die oorsaak wees van die vuisgeveg op die dansbaan oor wie nou eintlik vir wie se vrou geloer het/ nie geloer het nie. Moenie bekommerd wees nie, daar sou in elk geval ‘n vuisgeveg/stoeiery gewees het, dit is hoe jou posisie in die rangorde bepaal word. More is almal weer pêlle.

Moenie die diere tart nie, ook nie die honde nie. Maak voorsiening vir baie lewerpille. Moet nooit ‘n uitnodiging aanvaar vir ‘n “vriendelike” stoeigeveg met een van die locals nie, al is dit een van die vroue. Maak nie saak hoeveel keer hulle jou ‘n moffie, sissie of banggat noem nie: Moet.Dit Nie.Doen. Nie. Gebreekte bene neem lank om gesond te woord en is baie pynlik.

Volg hierdie riglyne en jou eerste Moot braai sal ‘n minder traumatiese ondervinding wees.

Die liegstorie na aanlyding van ‘n artikel wat ek eendag op News24 raakgelees het.

Lees die oorspronklike artikel deur Lili Radloff hier

Advertisements

Wraak van die Beige mense

Vrywaring: Die volgende stuk bevat…blah blah blahdy blah gibberish hogwash & dribble.

Daar was ‘n tyd toe daar geen heilige koeie was nie, toe mans nog mans was en vrouens bang. Verstaan tog asseblief mooi, daar is geen plek in die wêreld vir ongeskik en disrespekvol wees nie, en ‘n grap is ‘n grap, maar jy maak nie ‘n sambreel in ‘n man se hol oop nie. Die aksies van ‘n klein groepie numbnuts wat hulleself nie soos jintelmans kan gedra nie het egter gelei tot die ontstaan van die beige mense (beskrywing geleen sonder toestemming van ‘n bekende akteur/komediant).

Beige mense verteenwoordig drukgroepe en regte organisasies, want alles en almal het deesdae regte. Behalwe rokers en vet mense, hulle het fokkol regte. Sou jy durf waag om ‘n kleurvolle grappie te maak oor iets of iemand wat deur die beige mense verteenwoordig word sal hulle jou teer en veer, en dan stuur hulle jou om by die rokers of die vet mense te gaan staan.

Beige mense het selfs ‘n subdialek van hulle eie ontwikkel genaamd “polities korrek”. Dit skraap oor my nerwe soos ‘n poppie in Menlyn wat sulke oordrewe geronde ôfrikôns prôt, soos telebemarkers en spietkops en plegers van politiek. Nou beskikbaar in meeste gesproke tale.

Dink daaroor. Die advertensies vir enige maatskappy vertel jou hoe hulle produkte so uniek is soos jy, en die beige mense vertel jou presies die teenoorgestelde. Jy mag nie ‘n verkoopsman of-vrou wees nie. Nee! Jy is ‘n verkoopspersoon. Waarom enigsins diversiteit? Beige mense pis op diversiteit. Nog een van hulle gunstelinge: Voorheen benadeelde. Teenoor wat? Wat het verander? ‘n Afro-Amerikaner, ‘n ander tipe as ‘n Amerika-Amerikaner.

In die reënboogklug is almal gelyk, maar maak tog asseblief seker dat wanneer ‘n persoon van kleur (beige vir enige iets behalwe wit) iets bereik dat dit duidelik gemaak word dat hy of sy ‘n bemagtigingskandidaat of kwotaspeler is. Net vir ingeval die massas dalk sou wou glo dat die kandidaat moontlik daar gekom het op meriete.

My heel gunsteling. Differently-abled. So iemand is minus ‘n ledemaat, maar toe gee moeder natuur vir hom ‘n meter lange tong om op te maak vir die verlore arm? Jammer om jou mee te deel. Daardie persoon doen dinge steeds presies dieselfde as ek, maar met minder parte. Vandaar die term gestremd.

En al die waarskuwings. As jy hierdie pakkie siagrette rook gaan jy ‘n roggelende dood sterf aan longkanker, en ons wil jou nog lank aanhou sodat ons jou kan wurg vir belastings en jou kan martel met ons politiek korrekte bullshit. Die program wat jy nou gaan kyk bevat naaktheid, seks, geweld en swetsery. As die aktrise mooier boobs as jy het en jou eggenoot daarna staar mag dit jou dalk onstel, en dan is die enigste seks in dié huis dit wat op TV te sien is. Die genepoel is vol, laat die natuur toe om ‘n bietjie natuurlike seleksie toe te pas.

Saam met politiek is beige mense met hulle stupid dialek en waarskuwings op alles die grootste bedreiging vir die natuurlike ontwikkeling van diversiteit. Lank lewe diversiteit, en die geleentheid om te lag vir mense wat dommer of leliker as jy is.

Dominee en die Spook

Lê-Jou-Eier: Vertel ‘n spookstorie

Die groot ou boom staan steeds wag oor die kruising waar die plaaspad aansluit by die grootpad tussen Lusaka en Mumbwa. Volgens oorlewering is dit aan daardie einste boom waar die Engelsman iewers in die neëntien vyftigs sy vrou en dogtertjie opgehang het, daarna het hy dit aangemeld by die polisie op Mumbwa voordat hy in Afrika verdwyn het. Hy is nooit weer gesien nie.

Die dogtertjie word egter nog gereeld gesien, en nie net deur die locals nie. Vragmotorbestuurders wat op die plaas kom oornag, toeriste oppad na die nasionale park, of die tientalle lodges langs die Kafue. Een baie bekommerde kuiergas het eenmaal kom vra of dit dan veilig is vir die blondekop dogtertjie om so tussen die ou motorwrakke van die skrootwerf te speel so laat in die nag. Hiervan wis die nuwe dominee nog niks waar hy in die vliegtuig tussen die aansieklike lywe van Lou en Wê ingewurm sit nie. Omdat so groot deel van die gemeente in Zambië woonagtig is, moet die dominee eenmaal per jaar die pelgrimstog aanpak uit Witbank uit, synde te gaan huisbesoek doen.

Die kardinale fout wat dominee begaan het was om aan die twee lewensgroot terggeeste weerskante van hom te laat blyk dat hy maar ‘n bangerige ou is. Skaars uit die lughawe op die Great East road begin hulle toe. Novembermaand in Zambië is nie ‘n man se maat nie, en dominee se ruit is afgedraai en sy elboog rus op die bokant van die deur. Wê het beleefd gekug en dominee met ‘n ernstige gesig versoek om sy arm eerder binne die motor te hou, synde dit nie te verloor aan iemand wat dit met ‘n panga afkap vir muti nie. So is dominee se siel uitgetrek vir die res van die middag, en later die aand rondom ant Grieta se kombuistafel vertel hulle hom in kleur en geur van die spookdogtertjie en teen hierdie tyd is dominee se kind al erg onrustig. Die nagape wat kort-kort oor die sinkdak hardloop, die spookagtige flikkering van die olielampe teen die mure en die geluide uit die leeukamp langs die huis help ook nie juis om dominee te kalmeer nie.

Ant Grieta had ‘n skoothondjie genaamd Pebbles wat die nare gewoonte gehad het om sommer sonder rede ‘n verwoestende aanval met tande en naels op die hande van haar slagoffers te loods. Pebbles sit dié aand onder dominee se stoel, en toe hy ‘n slag tydens die vertelling van die spookdogtertjie se verhaal sy arms langs die stoel laat sak om uit te strek, toe loods sy een van haar aanvalle.

Dominee het aanvanklik geen klank kon voortbring nie, hoewel sy mond oop en toe gegaan het soos ‘n baber op droë grond. Toe die klank uiteindelik weer opvang met die beeld, is al wat dominee kan uithyg “o fok sy het my” terwyl hy opspring uit sy stoel, Pebbles steeds hangend aan sy hand. Om daardie oomblik kletter ‘n oorryp avokadopeer uit die boom op die sink afdak buite en dominee verloor sy laaste greintjie waardigheid. Hy syg terug in sy stoel neer en lewer ‘n volledige preek in donker Afrikaans wat ek oortuig is nie eerwaarde kerkraad se goedkeuring sou wegdra nie. Blykbaar is dit egter verskoonbaar vir dominee om te swets wanneer die spoke hom wil haal.

Leeukamp

Leeukamp langs die spaarkamer se venster


Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22).

Inkopie uur

Koester u gevoelens van onvolwaardigheid?

Lei u aan skaamheid?

Wens u soms u kan meer daadwerklik optree?

Indien u JA geantwoord het op enige van hierdie vrae, behoort u by u naaste kleinhandelaar, Landrover werktuigkundige (kan jy hulle kwalik neem as hulle suip?), bergie of lieplapper te verneem na Jannie Loopvêr.

Jannie Loopvêr is ‘n natuurlike en veilige manier om beter te voel oor uself en meer selfvertroue te kry. Dit sal u laat voel asof u net mooi enigiets kan doen. Die voordele van Jannie Loopvêr is byna onmiddelik merkbaar en met gereelde dosering sal u in staat wees om enige en alle struikelblokke te oorkom wat in die pad staan van die lewe wat u wil lééf.
Skaam- en lompheid sal iets van die verlede wees en u mag dalk talente ondek waarvan u nie eers van bewus was nie. Stel u belang?

Maak vandag die dag waarop u ophou wegkruip en begin lewe!

Jannie Loopvêr is nie vir almal nie. Swanger vroue of vroue wat borsvoed behoort dit nie te gebruik nie. As u in hierdie kategorie val maar in die Oos-rand, Wes-rand, die Noordelike en Westelike voorstede van Snorstad en Kraaifontein woon is u egter kwytgeskeld. Vroue wat graag wil swanger word word ook aangemoedig om die produk te gebruik.

Newe effekte mag insluit: lighoofdigheid, naarheid, braking, inhegtinisname, verlies aan motoriesie funksies, verlies van kledingstukke, verlies van besittings, verlies van maagdelikheid, delusies van grootsheid, tafeldans, hoofpyn, ontwatering, droë mond en ‘n drang om heel aand karaoke te sing.

WAARSKUWING:

* Oorbediening van Jannie Loopvêr mag veroorsaak dat u dink u fluister terwyl dit nie die geval is nie..
* Oorbediening van Jannie Loopvêr mag veroorsaak dat u u vriende herhaaldelik bel in die vroeë more-ure om hulle te vertel hoe lief u hulle het.
* Oorbediening van Jannie Loopvêr mag veroorsaak dat u dink u het sangtalent.
* Oorbediening van Jannie Loopvêr mag die illusie veroorsaak dat u sterker, slimmer, vinniger en meer aantreklik is as meeste ander mense.

Maar wag, dit is nie al nie. Bestel ses bottels Jannie Loopvêr op hierdie spesiale blog aanbieding en ons gee u een bottel absoluut gratis.

*Jannie Loopvêr is beskikbaar in Rooi, Swart, Groen, Goud en Blou verpakkings

# Die voorafgaande stukkie is ‘n parodie en behoort nie ernstig opgeneem te word nie. Het jy regtig gedink ek sal whiskey weggee?

 

Rooigesig klonge en Bloggachinos

Ja, so het my isolasie van humankind toe ‘n volle twee dae gehou. Ek het bietjie vergeet hoeveel dinge verander het sedert laasjaar hierdie tyd, toe ek al vêr gevorder was in planne hoe om myself vankant te maak. Die gory detail tersyde, gister het daai ou met die baie grade aan wie ek feitlik my hele maand se salaris oorbetaal om na my kopwurms te luister, my afgeraai om myself te ontrek of af te sonder.

Ek wens so ek kan net vir ‘n slag ophou kak besluite neem.

So hier is ek weer, met my (vrou se) rooi rok voor jou deur. Rooigesig van skaam omdat ek my (soveelste) dramatiese exit nou moet terugtrek en vervang met ek gaan net ‘n bietjie afskaal. Tussen jou en my gesê, ek is eintlik bly dat ek nou op “dokters orders” weer interact met mense. Daai eiland saam met me, myself and I is eintlik ‘n ou kak plek om te leef.

Sooo, vroeg in Deetsembermaand is daar ‘n bloggachino, of MOB as jy verkies, by Una se Bali plek by the dam. Dis ek wat die idee in haar kop geplant het, ek pleit skuldig. Sy was bang daar daag honderde mense op, toe het ek haar ook omgepraat om die blogpost te doen…en haar vertel wat ek dink die resultaat gaan wees.

En dit was toe ook so.

Dis een ding om van agter die vals gevoel van anonimiteit van ‘n Avatar jou hart uit te skryf en jou kopwurms oor virtuele papier te pleister, maar dit is ‘n heel ander ervaring om mense agter die Avatars wat kommentaar op jou griffels lewer fisies in die oë te kyk en pa te staan vir dit wat jy geskryf het. In fact, dis absoluut skrikwekkend!

Uit ‘n ander perspektief. ‘n Mens bou ‘n in jou gedagtes ‘n beeld van die blogger, en die kanse is goed dat jy teleurgesteld gaan wees omdat die werklike persoon nie ooreenstem met die beeld wat jy in jou gedagtes geskep het nie.

Sy myn’s insiens, en gegrond op vorige ondervinding, is ‘n MOB glad nie ‘n goeie idee nie. Maar ek sal daar wees, omdat ek commit het om daar te wees…en ‘n Jintelman se woord is sy eer. Maar my hart is ook effens seer oor die ander wat daar gaan wees wie se verwagtinge ek gaan vertrap onder die stewels van die asshole wat ek in real life is.

 

‘Tis the season

Ja vrinne en rooflesers. Dit is voorwaar alweer daardie tyd van die jaar. Die tyd het aangebreek vir my om myself aan die mensdom te ontrek sodat ek my wonde kan loop lek en my skietgoed regkry vir volgende jaar.

Hierdie jaar het weer my gat geskop…dit bring die telling te staan op: Life – 44. Plasie – 0. Maar ek het darem ‘n helse fight opgesit. Dalk kan ek nog eendag iewers ‘n gelykopuitslag afdwing voor ek gaan staan en doodruk.

Ewenwel, indien ons mekaar nie weer raaklees nie. Geseënde Kersfees en Paasfees, Happy Vaaltyndag, Moeders en Vadersdag. Geluk met jou trouverjaarsdag sowel as jou eie persoonlike verjaarsdag…en whatever die korrekte respons is vir die dae wat ek moontlik uitgelaat het.

Ek laat julle met die langste storie wat ek nog ooit met my tweevingertjie tik uitgeryg het. Ek het hierdie een ekstra stadig geskryf, want ek weet daar is van julle wat nie baie vinnig lees nie.

Groetnis, vrede en lig.

Plasie.

Welkom tuis Soldaat.

Die soldaat voor my in die ry by die supermark het sy aankope op die kasregister se voerband neergesit.

“Dankie vir jou diens,” het die jong dame agter die toonbank hom met ‘n glimlag gegroet
Hy het ook geglimlag. “My plig en my plesier.”

Dit is die eerste maal wat ek die frase gehoor het en my maag was skielik op ‘n knop. . Die horries wat ek verban het tot anderkant die afgrond in my siel het soos ‘n kurkprop na bo geskiet.

Ek het ook ‘n glimlag by die kassiere gekry, maar geen dankie nie. Die laaste maal wat ek die uniform gedra het was vyf n dertig jaar gelede.

Effense mank stap ek oor die parkeerterrein na my bakkie. Ek haat winter, die been is altyd seer in die winter. Die inkopies gooi ek sommer op die vloer aan die passasierskant en hys myself in die kajuit in op. Ten spyte van die koue stroom die sweet uit my haarlyn teen my gesig af en my hande is sweterig. My hart klop ook asof dit deur my ribbebene wil breek. Terwyl ek vooroor oor die stuurwiel leun sluit ek my oë toe en blaas stadig die asem uit wat ek al sedert die winkel se betaalpunt ophou.

Veg Martin. VEG! Jy kan nie weer hierdeur gaan nie. Ek sluit die bakkie aan en kies koers huis toe. By die huis dra ek die twee sakke na binne en sit dit op die eiland in die kombuis neer, waarna ek op ‘n stoel neersyg

“So vinnig terug?” vra Karin, my vrou, toe sy in die kombuis instap. Sy babbel teen haar gebruiklike spoed terwyl sy die sakke uitpak. Ek antwoord nie. Kopwurms en jare-lange dormante gedagtes borrel onder die oppervlak. “Jy het alweer die verkeerde jogurt gebring. Ek eet Activia, nie Danone nie. Ek het geweet jy gaan vergeet toe ek sien jy het die inkopielys op die toonbank vergeet”

Ek kon hoor dat sy praat, maar my brein registreer nie.

Nadat Karin die laaste van die inkopies in die yskas gesit het draai sy om en kyk na my. Vir ‘n paar ooomblikke is sy stil.”Martin, wat’s fout?”

“Niks.” Ek vermy oogkontak

“Moenie my bullshit nie, Marthinus Wessels. Ek ken jou al vir die grootste gedeelte van my lewe, ek het jou geskei en jou toegelaat om my om te praat om jou weer te trou. Ek dink trouens ek ken jou beter as wat jy jouself ken, so spoeg uit!”

Karin in volle vaart is iets om te aanskou, dink ek bewonderend. Ek vertel haar van die soldaat by die supermark.

Sy kom sit in die stoel langs myne en plaas haar hand op my been. “Martin, mense se houding jeens die weermag het verander. Dinge is nie meer soos vroeër nie, mense is deesdae trots op diegene in diens van die land. Julle s’n was nie ‘n populêre oorlog nie.

“Vertel dit vir Johan! O wag! Dis reg, jy kan nie,  hy het geseuwel in daardie onpopulêre oorlog”

***
Die naiewe seuntjie wat twaalf maande vantevore oorlog toe is aan die binnekant vervang deur ‘n lewensmoeg ou man wat outomaties deur die die aksies van lewendig wees sloeg.

Niemand het geweet ek kom huis toe nie, ek het nie kans gesien vir die whoo- haa van ‘n verwelkomingsparty nie. Ek het pas afgestap van die vliegtuig af en die terminaalgebou bereik toe twee jongerige meisies met plakkate my konfronteer. “Babamoordenaar.” “Barbaar.” “Verkragter” Ek het hulle gesystap en my treë gerek om afstand tussen my en hulle te plaas. Net buite die bagasiesaal word ek voorgekeer deur twee mans, vermoedelik deel van dieselfde groep, hulle beledigings nog krasser. Een het in my gesig gespoeg en ek het reageer sonder om te dink. In minder as ‘n minuut het beide op die grond gelê en skreeu van pyn.

“Maak dat jy wegkom soldaat, ek sal hiermee deel” Die polisieman stoot my in die rigting van die uitgang. Sy oë was simpatiek, maar daar was ook iets anders. Iets wat ek herken het. Was hy ook daar? Weet hy hoe dit is? Ek het my baalsak opgetel en by die uitgang uitgestap. Ek was terug in die regte wêreld en al wat ek wou doen is om huis toe te gaan

***
Ek en Johan het sedert ons kinderdae alles saam gedoen. Sy huis en ouers was soos myne, en myne soos syne. Toe my geld opraak in my tweede jaar op universiteit, het ek opgeskop en vrywillig by die weermag aangesluit. Johan het dieselfde gedoen. Wanneer ons uitkom laat ons die weermag betaal om ons studies klaar te maak, het hy redeneer

Ons het die basiese opleiding saam voltooi, en ons het orders onvang om na dieselfde oorlogsone te ontplooi. Ontplooing was ook vrywillig. Weer was dit Johan wat redeneer het dat daar geen manier was waarop hy my sou toelaat om alleen al die pret van hierdie avontuur te gaan geniet nie. “Wie beter om jou te rugsteun as ek?” het hy sy troefkaart gespeel.

Ons peletonsersant was ‘n mislike ou wat smorens ‘n mengsel van pis en asyn gedrink het om te verseker dat sy bui nie verbeter nie. Ons beste was net nooit goed genoeg nie. “Troepies, hierdie is my derde trippie soontoe. Glo my as ek vir julle sê dat jy gaan huistoekom in ‘n swart lyksak as julle nie aandag gee aan wat ek vir julle probeer leer nie.” Niemand het ‘n woord gesê nie.
“Kom ons doen dit weer, presies soos ek julle geleer het” Ons het die oefeninge weer, en weer, en weer herhaal. Tot vervelens toe. Tot kotsens toe.

Ons het egter geweet hy is verkeerd. Ons was soldate, en jonk. Ons was onvernietigbaar.

Weermagkos, onophoudelike reën en die plaaslike bevolking want almal ‘n brandende begeerte het om ons uit te roei het ontplooing ‘n redelik misrabele ondevinding gemaak.Die troepe menasie was die een ligpuntjie van die ondervinding. Hoewel slegs die eerste bier gewoonlik koud was, was dit ‘n plek waar die soldate hulle hare ‘n bietjie kon laat hang. Sommige manne het aaptwak en selfs sterker goed gebruik om die skerp hoeke effens ronder te maak, maar ek het nie belang gestel nie. Ek wou nie met ‘n mufkoppie bos toe nie. Die beskermengel van die jonges en onoseles het ‘n spesiale belang in my en Johan geneem en teen Augustus was ons steeds ongedeerd en op min dae. “Agt en twintig dae” het Johan ouder gewoonte die oggend sy gebruiklike aftelling gedoen terwyl hy nog ‘n blokkie op sy min dae kalender met ‘n kruis merk.”Eerste ding as ek by die huis kom is om vir Linda te kry en die eerste seekos restourant te soek. Ek gaan kreefsterte vreet tot ek kots” Die grappie was al oud, maar ons het almal saam gelag.

Linda was Johan se meisie. Sy wou gehad het Johan moet ‘n tasbare verbintenis tot hulle verhouding maak voordat ons ontplooi maar Johan was nie reg om dit te gee nie. “Ons kan praat oor trou as ons terug is” was sy enigste toegewing

Ek het vir Karin gehad. Sy het in dieselfde blok as ons gewoon en ons het laerskooldae altyd saam skool toe gestap. In die hoërskool het een van ons twee se ouers ons elke oggend by die skool afgelaai. Praat van power tydsberekening!; ons eerste afspraak was presies twee maande voordat ek moes vertrek vir basiese opleiding. Ek het meer as eenmaal gedurende daardie laaste agt weke my besluit om vrywillig weermag toe te gaan berou.

Ek het my laaste pas na basiese opleiding en net voor ons sou ontplooi saam met Karin spandeer. Synde dat ek sou weg wees vir ‘n jaar het ek lomp probeer verduidelik dat ek OK sou wees indien sy my wou los om met ander ouens uit te gaan. Dit was ‘n dom ding om te doen en ek het ‘n oorvol gekry oor wat die betekenis van ‘n ekslusiewe verhouding is. Selfs as jongmeisie was sy al ‘n vuurvreter.

“As jy wil opbreek, spreek dan die woord. Maar dit is jou besluit, nie myne nie”

Ek het nie met haar opgebreek nie. Ons het ewige liefde gesweer en ek is weg oorlog toe.

Dit gaan ‘n baie lang jaar wees.

Met my regterhand gooi ek die baalsak op die agtersitplek van die eerste taxi in die ry en klim dan versigtig agterna. Die kloppende pyn in my been is ‘n memo aan my brein dat dit tans nie baie gelukkig met my is na my toertjie met die twee spoegende hippies nie. Ek dink vlugtig aan die houer pille  in my baadjie se binnesak, maar besluit om te wag tot ek tuis kom. Die goed maak my voel asof ek in digte mis vasgevang is, so normaalweg neem ek dit net voor ek gaan slaap.

“Waarheen?” Vra die bestuurder terwyl hy omdraai in sy sitplek en terug staar na my.

“1221 Groot Straat. Dit is in uitbreiding 12, so 10km Noordwes van die middestad”

“Ek weet waar dit is. Sal veertig minute neem en ongeveer R280 kos. Is jy tevrede daarmee?”

“Geen probleem. Kry my net hier uit”

Ek hou die terminal se uitgange angstig dop. Ek verwag half dat die protessteerders enige oomblik daar kan uitstorm op soek na my. Toe dit taxi begin beweeg sak ek verlig terug in die sitplek. Dit is oor. Ek’s tuis. Dan dink ek aan Johan se ma. Wat moet ek vir haar sê? Ek maak my oë toe en skielik is ek weer terug in daardie verpeslike oerwoud

***
“Raak rustig troepies” Sersant pis-en-asyn was aan die woord. Niemand in die raserige opskamer lyk asof hulle hom gehoor het nie. “SHUT UP en FOKKEN SIT!” Hierdie keer klap sy stem soos ‘n kanonskoot en onmiddelik is daar die skraap van stoelpote oor die sementvloer. Binne sekondes is die opskamer doodstil.

“Luitser mooi manne. Vanaand se patrollie het twee doelwitte. Punt Charlie – terwyl hy wys na ‘n rooi kruis op die groot muurkaart – daarna drie klieks noordwes na punt Sierra.” Hy wys na ‘n tweede kruis op die kaart. “HK het intel gekry van onlangse terro aktiwiteit daar en ons moet dit gaan ondersoek. Ons gaan heelnag uit wees, so neem ekstra water en pak ‘n ratpack; Teensy jy hou van honger wees. Majoor het ekstra vuurkrag goedgekeur, so Van Der Merwe en Schoeman sal Anti Tenk wapens dra vannaand. Ek soek almal aangtree voor die kaserne in volle gevegsuitrusting om 16:00. Enige vrae?”

Die opskamer is doodstil

“Verdaag”

Dit word baie laat eers donker in hierdie deel van die wêreld, maar dit was al diep skemer toe ons by die eerste nedersetting aandoen. Ek kon die rook van die kookvure ruik lank voordat die halfdosyn hutte in sig gekom het. Die enigste aktiwiteit was twee ou vroue wat langs ‘n groot ysterpot op die vuur gehurk het. Ons het nie die moeite gedoen om nader te gaan nie.

Teen hierdie tyd was dit pikdonker en slegs ‘n paar sterre was sigbaar deur die digte wolkbedekking. Ek sou my voortande geen vir ‘n volmaan, en dit sal sekerlik weer vannaand kom reën ook. ‘n Uur later sien ons die donker hutte van die tweede nedersetting. Ons het die nedersetting benader soos beplan. Seksie een het opgedeel in twee spanne van vier. Een linksom, die ander regs. Seksie twee het die nedersetting vanuit die Suide binnegegaan. Dit was ‘n goeie plan

Die terrs het hulle eie plan gehad.

Kobus, Kevin, Johan, en ek het saggies met die linkerflank langs gekruip, drie meter uitmekaar op ‘n small voetpaadjie tussen twee landerye. Nie een van ons het dit sien kom nie.

Hulle rondtes het rondom ons begin sing soos bedonnerde perdebye. Voor my is beide Kobus en Kevin getref. Ek het in die modderige grond van die land aan my regterkant ingerol en my eerste magasyn leeggemaak in die rigting vanwaar hulle loopblitse teen die nag afgeëts was. Ek het magasyne geruil en aanhou vuur. Ek het die persepsie gehad dat daar uit alle rigtings op ons gevuur word.

‘n Skerp warm pyn brand deur my regter bobeen.

EINA FOK!

Ek het onverpoosd gevuur en magasyn geruil totdat my ammunisie opgeraak het. Shit. Wat doen ek nou? het deur my brein geflits. Ons was diep in die moeilikheid. Ek het aanhou bid ek het nog ‘n vol magasyn iewers in my gevegsbaadjie wat ek gemis het. Daar was nie een nie

Ek het myself so klein moontlik probeer maak en so diep moontlik in die modderige grond probeer inwurm terwyl ek my jagende hartklop onsuksesvol onder beheer probeer kry. Een ding was seker, as ek hier so bly sou ek hier doodgaan.
Ek het plat op my maag teruggekruip in die rigting vanwaar ons gekom het. Johan, wat agter my was, het gesig na onder bewegingloos op die voetpad gelê. Ek het hom aan sy been van die voetpad afgetrek tot langs my in die modderige landery, en hom op sy rug omgerol. Sy oë was oop en het met myne kontak gemaak.
“Ek het hulp hier nodig! MEDIC!” Het ek geskreeu. My geskreeu het onmiddelik nog geweervuur van my linkerkant af getrek. Klein fonteintjies grond en modder het oral om ons opgeslaan. Ek het my lyf oor Johan s’n gegooi. Nog ‘n skerp pyn. Ek het weer geswets

Niemand het op my geskreeu geantwoord nie.

Hier kon ons ook nie bly nie. Ons mos na veiliger oorde beweeg, en vinnig ook. Ek het my wapen laat los en opgepomp op adrenalien het ek vir Johan aan sy kraag tot aan die kant van die land gesleep en agter twee omgevalle bome ingerol

“Moenie eers daaraan dink om te staan en dood op my nie, hoor jy my” het ek in sy gesig geskreeu terwyl ek soek na sy wonde. In die dowwe lig kon ek bloed sien pomp uit ‘n nekwond. Terwyl ek dit toedruk met een hand het ek ‘n bomverband met my tande oopgeskeur en oor die wond geplaas. Daarna het ek aanhou druk toepas om die bloeding te stop

“Moenie worry nie buddy, jy gaan okay wees. Voor jy jou oë uitvee is jy terug by Linda.” Hy moes dit eenvoudig maak, hy is my beste vriend. Sy oë het op myne gesluit en hy het sy mond oopgemaak, maar al wat hy kon uitkry is ‘n roggel. Hy het nooit ‘n woord gesê nie

Toe ek weer skreeu het die peletonsersant opgedaag

“Die medivac chopper is oppad. Hoe erg is hy gewond?”

“Nekwond. Ek dink ek het die bloeding gestop”

“Vasbyt troepie, ons gaan binnekort hier uit wees

Johan het dit nie gemaak nie. Hy was dood voordat ons geland het, sy nekslagaar afgeruk deur die koeël. Ek het een koeël begrawe iewers in my regter bobeen en ‘n ander is dwarsdeur my linker bo-arm. Ek sou oorleef, of dit is wat ek myself wysgemaak het.

***

“Twee honderd en tagtig bokke bra” Die taxibestuurder se stem ruk my terug na die hede.

Ek kyk op my horlosie. Sewe uur in die oggend. Almal sal nou besig wees om reg te maak vir skool en werk. Ek gee die bestuurder drie honderds, gryp my sak n kies koers na die voordeur

Om te sê hulle was verbaas sou ‘n onderskattng wees.

“Waarom het jy ons nie laat weet jy kom huis toe nie? Ek sou jou by die lughawe kom haal het” vra Pa half beskuldigend terwyl hy my vasdruk ten aanskoue van my sibbe. My gesig het vertrek van pyn, die linkerarm was nog nie heeltemal gesond nie.

“Ek gaan nou dadelik almal bel en hulle laat weet jy is tuis, hulle sal jou wil sien” babbel Ma terwyl sy stoei om naby genoeg aan my te kom vir ‘n drukkie

“Kan ons dit later doen Ma? Ek is regtig baie moeg en ek wil net eers rus en opvang op ‘n bietjie slaap. Dalk later in die week?” Hulle was almal effens afgehaal, veral Pa. Hy was trots op my en wou graag met my gaan spog by sy vriende, maar hulle het my wens respekteer.

Ek het die oggend en meeste van die agtermiddag omgesels saam met my ouers. Hulle het nie die vrae gevra wat ek weet hulle wou nie en al wat ek laat blyk het oor die olifant in die kamer is dat ek steeds op die herstelpad is, en bes moontlik vir ‘n rukkie daar sal wees

Wel, jy lyk goed. ‘n Bietjie maer, maar goed” het Ma geoffer

“Hoe lank is jy tuis?” vra Pa

“Ek het dertig dae verlof, daarna gaan die weermag my ontslag prosesseer. Die dokters reken dat die mankheid oor tyd sal weggaan, maar daar is geen waarborge nie. Hulle het ook iets genoem van ‘n ongeskiktheidstoelaag, mar ons moet eers wag vir die weefselskade in die been om te herstel voor on sweet hoe groot die permanente skade gaan wees”

“Weet Karin al dat jy tuis is”

“Nog nie Ma. Ek beplan om haar te verras vannaand wanneer sy van die werk af kom.” Die gadagte bring ‘n glimlag op my bakkies

Na my ouers se kruisverhoor het ek een van die pynpille geneem en dit het my droomland toe gestuur vir ‘n paar uur. Laatmiddag het ek uit die bed gestrompel en na ‘n warm stort klere aangetrek wat vir byna twee jaar ongedra in my kas gehang het. Ek het myself in die hangkas se spieël bekyk. My klere was effens te groot, maar ek het nie veel omgegee nie. Ek het amper normaal gevoel.
Toe Karin my sien het sy amper die voordeur van hulle huis uit sy kosyn geruk in har has om by my te kom. Sy het my in ‘n beeromhelsing vasgegryp en so hard gedruk dat ek oortuig was sy gaan ‘n ribbetjie of twee afdruk, ek het nooit gedink sy is so sterk nie.

“Verdomp ek het jou so gemis” babbel sy terwyl sy soene oral oor my gesig plak. Haar ouers wat kom kyk het waaroor al die geraas gaan het effens geamuseerd toegekyk, maar nie ‘n woord gesê nie. Vir ‘n oomblik was sy somber. “Ek is jammer oor Johan”

“Ek ook.”

Ons het die nag omgepraat, en gesoen, en nog gepraat. Of eerder, sy het gepraat en ek het geluister, en haar weggestuur van onderwerpe wat ek nie wou bespreek nie, wat alles oor Johan ingesluit het. Sy het presies dieselfde gelyk: Skouerlengte donkerbruin hare wat sy half na een kant toe dra, die sproete oor haar neus, diepblou oë wat blink wanneer sy na my kyk en ek kon steeds nie ‘n dwars woord inkry as sy eers aan die babbel raak nie. Niks aan my was meer dieselfde nie. Ek het my bes gedoen om my aandag by haar te hou en nie toe te laat dat my gedagtes dwaal na ‘n modderige landery halfpad om die wêreld nie

“Jou ma sê jy het een of ander toekenning vir dapperheid ontvang. Gaan hulle vir jou ‘n medalje gee of iets?”

“Geen medalje nie, net ‘n stukkie papier wat sê hoe groot held ek was deur vir Johan te laat doodgaan.” Dit was bytend en sarkasties, maar Karin het dit nie opgemerk nie, of sy het maar besluit om haar nie te steur nie.

Ek het haar goeienag gesoen, of eerder goeiemore, en huiswaarts gestap. Ek het verskriklik opgesien na wat ek vandag moes doen, maar dit kon nie verder uitgestel word nie. Ek had geen benul van hoe, of waar, om te begin nie, maar ek was dit aan Johan verskuldig. Ek moes eenvoudig deurdruk.

***
Later daardie oggend staan ek voor ‘n deur waardeur ek vir die grootste deel van my lewe gestap het sonder om te klop. Vandag het ek die klokkie gelui. My oë was reeds nat to Johan se ma die deur oopmaak. Sy het my een kyk gegee en self begin huil. Ek het die afstand tussen ons kleiner gemaak en die vrou wat my tweede ma was teen my vasgedruk. Ek het stammerend vir haar probeer sê hoe jammer ek was. Sy het my stilgemaak en gesê dit is verby en alles gaan okay wees. Altwee van ons het geweet dit is ‘n leuen.

Ons het langs mekaar op die bank in die leefvertrek sit en praat. Sy het my blik gevolg na die landsvlag met die medalje daarop vasgedruk. “Ek wens jy kon hier wees vir die diens. Die weermag het ‘n erewag gestuur en Johan is met ‘n 21-skoot-saluut ter aarde bestel” ‘n Mens kon sien sy was baie trots op haar gesneuwelde seun. “Ons het hom langs sy grootouers begrawe, ek wou nie hê hy moes alleen wees nie”

Sy wou nie weet hoe hy dood is nie, slegs dat hy nie gely het nie. Dit was die moeilikste twee ure in my lewe. Ons het nie mekaar se oop wonde gesond gemaak nie, slegs saam gerou oor die verlies van iemand spesiaal. Ek het van die vliegtuig afgestap en Johan is afgedra in ‘n doodskis met ‘n vlag daaroor drapeer. Dit was nie regverdig nie.

Toe ek loop het sy gesê ek moenie ‘n vreemdeling wees nie, maar ek was alreeds. Selfs vir myself

Drie weke na my finale ontslag uit die weermag het ek vir Karin gevra om te trou. Die antwoord was JA. Ek wou my ou lewe terughê, ek wou normaal hê

Ons is in die plaaslike landroshof getroud met ‘n klein onthaal by haar ouers sy huis met naaste familie en ‘n handvol vriende teenwoordig. Ons wittebrood het ons by ‘n huisie in die berge spandeer. Die week was hemels en ek was oortuig ek gaan my wens van normaliteit kry.

Ek het weer ingeskryf by die universiteit. Daar het ek op ‘n afstand die student se protesaksies teen die oorlog bekyk, hulle oorlog. Dit was nie meer my oorlog nie. Ons het ‘n vroëe kersgeskenk ontvang toe ek een middag na klas tuiskom na ‘n histeries opgewonde Karin. “Ons gaan ouers word” het sy geskreeu die oomblik toe ek die voordeur oopmaak. Ons het aandete gemis, liefde gemaak, ons toekoms beplan en in mekaar se arms aan die slaap geraak. Ons nuwe lewe het drasties vinnig verander en ons was dolgelukkig.

Twaalf dae na ons huweliksherdenking het ons vir Mia verwelkom. Ons was ‘n gesin, maar dit was ook die laaste goeie herhindering wat ek het van daardie jaar

Ek het probeer, maar ek kon nie die ente bymekaar hou nie.

Dit het begin met die herhalende nagmerries. Meeste nagte het ek sopnat gesweet en skreeuend wakkergeskrik, end it was die goeie dae. Op minder goeie dae het ek met Karin gestoei en haar van die bed af gestamp. Partymaal het dit gewerk vir haar om my wakker te skud sodra ek begin rondwoel het in my slaap, maar soms moes sy ‘n glas koue water op my omkeer. Ten einde laaste is ons koningsgrootte bed vervang deur twee enkelbeddens. Die eerste blokkie van ons gekraakte huwelik het afgebreek

Na slegs een semester het ek weer opgeskop. Selfs met Karin se hulp kon ek nie konsentreer of onthou wat ek gelees en geleer het nie. Inderwaarheid het ek bloot moeg geraak om protessterende studente te aanskou wat protes aanteken teen iets waarvan hulle niks weet nie. Ek wou hulle aan die skouers gryp en skud, en in hulle gesigte skreeu dat dit maklik is om te praat wanneer jy vannaand veilig in jou eie bed kan gaan slaap

Ek het van werk na werk gespring tot daar niks oor was nie, elke keer ‘n nuwe verskoning oor waarom ek nie meer daar kan/wil werk nie. Verskonings is in der waarheid al wat dit was: By een betrekking is ek gevra om te loop omdat ek kronies laat opgedaag het, by ‘n volgende omdat ek geweier het om opdragte te aanvaar. Na ek by die soveelste werkgewer weggejaag is het Karin een aand vir my gesê die plaaslike kitskos winkel soek mense. Ons het ‘n massiewe argument daaroor gehad.

“Is dit al waarvoor jy dink ek goed is, om skottelgoed te was by Kentucky!” het ek sleeptong op haar geskreeu. Deesdae was ek meestal dronk of hoog.

“As dit is wat dit neem vir jou om by te dra tot hierdie huwelik, dan is dit mos wat jy moet doen. Ek kan nie op my salaris ons al drie onderhou en boonop jou verslawings ook finansier nie. Wees ‘n man asseblief”

“Ek het jou op die paal gesit met Mia, so daar is niks fout met my manlikheid nie” ek het gedink my alkohol gedrewe grappies is baie snaaks.

“Ek dag ek is met ‘n grootmens getroud. Ek was verkeerd” As ek nugter was sou ek gesien het dat sy nie meer na my kyk met dieselfde sagte blik as voorheen nie. Sy het vir Mia opgeraap en my alleen gelos met my drank en die pille wat ek daardie oggend op die straathoek gekoop het. Die klap van ons kamerdeur was ook die teken van my verbanning tot die bank in die sitkamer.

Ek moes iets gedoen het, enigiets. Ek het nie. Sy het nou na my gekyk met openlike haat. Die glimlag en kuiltjies in haar wange het verdwyn, en die sagte hees woorde wat sy in my oor gefluister het tydens intieme oomblike was slegs ‘n verlangse herhindering. Skerp woorde, lelike konfrontasies en ten einde laaste, stilte, het dit vervang. Ek het gesit en kyk hoe die lewe uit ons huwelik dreineer, nes Johan se bloed tussen my vingers deur, en ek was magteloos om dit te stop.

Ek het kras beledigings deur die toe venster geskreeu aan die balju wat my motor kom terugneem het. Die volgende dag toe ek terug gestrompel kom van die drankwinkel af was my klere netjies in kartondose gepak en langs die woonstel se deur in die gang gepak. In my dronkenskap het ek myself steeds wysgemaak dit slegs ‘n klein struikelblokkie is en dat ek sal terugbons. My pa het my kom help om die kartondose op te laai en ek is terug na my ouerhuis en die kamer waar ek my seuntjiejare spandeer het

Ons huwelik het twee jaar, tien maande en agtien dae gehou. Hoe Karin so lank kon uithou weet ek nie. Ek het haar en Mia liewer gehad as enigiets in die wêreld, maar ek het toegelaat dat my kopwurms ons lewe saam verwoes. Twee weke later het die papierwerk waarin sy my dagvaar tot ‘n egskeiding by die huis opgedaag. Ek moes dit onderteken het, hoewel ek dit nie onthou nie. Ek was total blotto van opstaantyd tot die drank en dwelms my genadiglik laat uitpass het
***
My ouers het probeer. Hulle het my na ‘n militêre hospitaal geneem in die hoop dat ek daar geholpe sou raak. Die dokters daar was hopeloos, of miskien net oorweldig. Ek was een van letterlik duisende wat dit moeilik gevind het om aan te pas. Hulle het belangstellend geluister, en vir my medikasie gegee. Soveel pille as wat ek wou hê. Dit het gehelp, hoewel nie op die manier wat die dokters wou gehad het nie. Ek het gevind deur die pille met genoeg alkohol af te sluk kon ek deur die meeste nagmerries slaap. Die nagmerries het geduldig gewag tot ek weer wakker geword het

Alles waarop ek my hande kon lê wat die pyn van my herhinderinge kon verdoof is deur my keelgat. Toe alkohol en voorskrifmedisyne nie meer die gewensde uitwerking gehad het nie, het ek sterker goed begin gebruik. Niks het gewerk nie. Soos meeste soldate in ‘n oorlogsituasie het ek dood aanskou. Wanneer jy die sneller druk en die mens in jou visier val, voel jy kortstondig jammer, maar jy raak afgestomp. Dood aan die vyand se kant was geregverdig, dit was ons werk. Die eerste keer wat dood my geraak het was die nag tot Johan in my arms doodgebloei het.

Nou was dit al waaraan ek kon dink. Ek het op die God van van kinderdae geskreeu. Hoekom het Hy my beste vriend laat doodgaan en nie vir my nie. God het nooit geantwoord nie, so ek het opgegee en aangehou om op my eie manier dood te gaan. Waarom ek nie eenvoudig my eie lewe geneem het op ‘n meer konvensionele manier nie kan ek steeds nie verklaar nie.

My ouers het my uitgeskop nadat hulle my gevang het terwyl ek hulle besteel. Ek het aanvanklik net geld gesteel, later enigiets wat ek kon verkoop vir drank en dwelms. Ek het my vriende se goedhartigheid so misbruik dat ek ook nie meer daar welkom was nie. Vir twintig maande het ek op straat gebly, ek het uit geparkeerde karre gesteel om my verslawing te onderhou en geslaap waar ek ookal geval het. Ek was nie vreeslik suksesvol as ‘n bergie nie, want ek is tweemaal in die twintig maande in die hospitaal opgeneem nadat ek iewers in die oopte geslaap het en amper verkluim het. Was dit nie vir my ouma nie, sou ek sekerlik op een of ander stadium van ontbering omgekom het op die straat.

Ek het een aand op haar stoep opgeeindig na ek nêrens elders gehad het om te gaan nie. Op daardie stadium kon ek nie onthou wanneer laas ek ‘n noemenswaardige maaltyd gehad het nie. Dit moes ongeveer agtuur gewees het toe ek aan haar deur klop. “Asseblief, asseblief, asseblief” het ek gebid aan niemand spesifiek nie. Ouma het die deur oopgemaak en my vir ‘n baie lang tyd staan en beskou. “Martin, jy lyk soos ‘n bergie en jy stink soos ‘n boerbok. Gaan stort terwyl ek vir jou iets aanmekaarslaan om te eet”

Daar het skoon klere vir my gewag toe ek uit die stort klim. Dit het aan my oupa behoort wat reeds etlike jare gelede oorlede is en ek was verbaas dat ouma dit gehou het. Ek was redelik ondergewig en die klere het soos sakke aan my gehang, maar dit was ten minste skoon. Ouma het woordeloos gekyk hoe ek twee borde sop en ‘n klompie kaasbroodjies verorber. Ek het niks in my maag gehad behalwe ‘n halfliter goedkoop wyn wat in plastiekbottels by die drankwinkel verkoop word nie.

“Ouma…”

“Martin, vir jou verskonings en beloftes is ons almal reeks hartlik gatvol. Wees die man wat ons weet jy is. As jy dit dan nie vir jouself wil den nie, doen dit dan vir Mia. Sy het ‘n pa nodig, nie ‘n nuttelose dronkaard junkie nie. Die opslaan bank in die sitkamer is joune as jy dit wil hê. Indien jy gewonder het, ek het nie geld of drank in die huis nie”

Sy het my gesig tussen haar benerige hande vasgevat en my op die voorkop gesoen. “Jy is sterker as wat jy dink. Jy het net nodig om die eerste stappie te neem, die res sal weldra volg. Johan is dood, jy het hom nie doodgemaak nie, maar soos jy tans aangaan gaan jy binnkort in Johan se spore volg, en dit sal bitter jammer wees. Ek wil nie graag my kleinseun begrawe nie”

Ouma het gaan slaap. Ek het wakker geword.

Gedurende die boereoorlog het hulle dit ‘n soldatehart genoem. Sedertdien het dit heelwat name gekry: Bomskok, Bossies, Oorlog voosheid en onlangs Post traumatise stresversteuring. Ongeag watter naam jy die monster wou gee, dit was my demoon genoem was.

Nadat ek haar die versekering gegee het dat ek alles nodig sou doen om my herstel te bewerkstellig, het ouma vir my die professionele hulp gekry wat ek nodig gehad het. Sy was nie die sagte ou tannietjie wat ek onthou uit my kinderdae nie. My oupa se dood het haar ‘n baie onafhanklike en sterk vrou gelaat en die dinge wat uit haar mond gekom het, het my meermale geskok.

Om die smal paadjie te stap, al was dit struikelend, is een van die moeilikste dinge wat ek ooit moes doen. Ek weet nie of ek by die spreekwoordelike rock bottom was nie, maar snags het ek myself lê en bejammer oor dit wat ek weggesmyt het en omdat ek so ruggraatloos was. Ek was moeg vir moeg wees. As deel van my terapie het Greg, my sielkundige, opdrag gegee dat ek ‘n daaglikse joernaal hou. “Skryf alles neer. Jou woede, jou vrees, alles wat jy tans voel, alles wat jy probeer vergeet. Glo my as ek jou sê dit sal help”

Dit was moeilik maar ek het sy raad gevolg. Teen hierdie tyd het ek tot die besef gekom ek die harde werk sal moet insit om gesond te word. Niemand behalwe ekself kan my red nie. My ouers het gedurende hierdie tyd verstaanbaar gekies om ‘n wag-en-sien benadering te volg. Na ongeveer drie maande hiervan het Greg die oorsaak van my destruktiewe spiraal aangespreek.

“Martin, jy gaan nooit volkome herstel indien jy nie vrede maak met wat met Johan gebeur het nie. Ek sê nie jy moet vergeet nie, maar jy het nodig om jouself te vergewe. Soos jy aan my verduidelik het was daar niks wat jy vir hom kon doen nie, so wat verhoed jou?” Ek het baie hieroor gedink in die laaste maande. “Skuldgevoelens. As ek nie opgeskop het om een of ander avontuur te jaag nie, sou Johan my nie gevolg het nie en sou hy steeds geleef het. Ek kan my self dit nie vergewe nie”

Greg het my kortgeknip. “Het jy hom forseer? Het jy vir hom gesê as hy nie gaan nie, is julle nie meer vriende nie? Soos ek verstaan het hy aangebied om saam met jou te wees. Jy behoort geeerd te voel dat ‘n vriend homself in gevaar sou plaas om saam met jou tyd deur te bring. Jou opdrag vir hierdie week is om vir my ‘n storie te skryf genaamd My vriend Johan. Moenie terughou nie, skryf alles neer, en al neem dit langer; Doen dit net!”

Dit het minder as ‘n week geneem. Toe ek eers begin kon ek nie stop nie. My storie het geen struktuur gehad nie, geen paragrawe nie en waarskynlik duisende spelfoute, maar alles was daar. Al my diepste gedagtes op papier. Ek het die stapeltjie bladsye aan Greg oorhandig by ons volgende sessie

“Ek het dit nie nodig nie” Sy woorde het my onkant gevang. “Jy het nodig gehad om dit vir jouself te doen. As jy klaar is daarmee kan jy dit moontlik vir iemand gee wat sou belangstel om dit te lees”

Ek het nie kans gesien om dit persoonlik af te gee nie. Sy het soveel meer as ek verloor. Ek het die stapeltjie papiere vir Johan se ma gepos saam met ‘n nota.

“Hierdie is wat Johan vir my beteken het”

“Wat het jy om te verloor? Sy gaan jou nie skiet nie, of ten minste hoop ek nie so nie”

Ek was nie so seker soos Ouma nie.

Hierdie is ‘n taak wat ek nou al weke lank uitstel. My handpalms en my hemp in my armholtes was sopnat gesweet in die kort tydjie wat dit geneem het om na Karin se woonstel te ry. Die was ‘n ouer gebou en daar was geen hysbak nie. Ek het die drie stelle trappe na woonstel #312 geklim en met my moed wat dreig om my te begewe aan die deur geklop.

Ek was bang dat sy my nie sal herken nie, maar toe sy die deur oopmaak het sy my een kyk gegee en dit onmiddelik weer in my gesig toegeslaan. Ek het nie eers kans gehad om my mond oop te maak nie, watwou my versigtig voorbereide toespraak lewer. Ouma was geensins simpatiek toe ek na slegs vyf-en-dertig minute weer tuis was nie. “Wat het jy vewag gaan sy doen Martin? Jou met ope arms verwelkom. Sy het jou gelos omdat jy ‘n nuttelose dronkgat was” Hierdie slag het ouma nie die waarheid met ‘n suikerlagie bedek nie.

Ek het gefrustreerd heen-en-weer in die kombuis gestap “Ek wou net vir Mia sien. Sy het nie die reg nie…” Voor ek my sin kon voltooi het ouma my in die rede geval. Hierdie slag het ek ‘n behoorlike skrobbering gekry, sonder suikerlagies en sonder handskoene.

“Jy het baie bruê in die laaste klompie jare verbrand. Dié wat nog herstel kan word sal jy ongelukkig een plank op ‘n slag moet vervang”

“Ek het verander ouma. Ek het amper ses maande gelede laas ‘n drankie gehad. Ek sal nooit weer met dwelms verstrengel raak nie. Ek werk, ek loop aandklasse. Hoe kan ek haar kry om dit te sien?”

Ouma se stemtoon het effens versag en sy het weer my gesig tussen haar benerige hande vasgevat soos die eerste aand. “Die lewe is niks regverdig nie my kind, jy van alle mense behoort dit te besef. Moenie vir Karin vertel hoe jy verander het nie, wys haar. Moet nie opdringerig wees nie en moet veral nie kwaad word nie. Plaas jouself in haar radar en kyk wat gebeur”

Ek het ouma se advies ter harte geneem. Elke aand na ete het ek na haar woonstelblok gery en aan die deur geklop. Op die derde aand het sy die deur oopgemaak en my gevra om te loop voor sy dit weer in my gesig toegeklap het. Drie dae later het sy weer die deur oopgemaak “Hoekom verpes jy my so? Wat wil jy van my hê?” Ek het net gevorder tot by “ek is jammer…” voor die deur weer toegeklap is

Op die tiende dag het sy die deur oopgepluk “Ja, ons is almal jammer! Sekere dinge is bloot onvergeefbaar” Boom, ek kry weer ‘n goeie kykie na die buitekant van ‘n toe deur. Twee dae later het Karin die deur oopgemaak op die eerste klop. Hierdie slag het sy niks gesê nie, my net staan en aangluur.

“Mag ek vir Mia sien?” Het ek krakerig uitgekry. Sy het opsy gestaan “Jy bly nie lank nie”

Twee klein armpies was van agter om haar ma se been gevou. Ek het op een knie neergesak en gewag. ‘n Klein koppie het vlugtig agter Karin se been uitgeloer en tou weer verdwyn. “Skatlam, hierdie man is jou pappa” Die dogtertjie het nie beweeg nie. “Sien, jou eie dogter wil jou nie eers sien nie” Haar stemtoon was kwetsend.

“Ek het vir jou iets gebring” terwyl ek die toegedraaide pakkie van agter my rug tevoorskyn bring. Stadig het die gesiggie weer van agter haar ma se been uitgeloer. Die grootste paar blou oë nou gefokus op die pakkie. Ek het dit uitgehou na haar. Sy het opgekyk na haar ma, en na ‘n kopknik die pakkie geneem. Met die geskenk in hand het sy heeltemal van my vergeet en gretig die blink papier afgeskeur. Die glimlag was ‘n duisend maal meer werd as wat ek vir die poppie betaal het.

“Wat sê ‘n mens?”

“Baie dankie vir my poppie” het sy in ‘n skaam stemmetjie gepiep

“Goed, jy het haar gesien, tyd om te gaan” Ek het nie teëgestribbel nie. “Ek is jammer” het ek oppad uit vir haar gesê. Ek het aanhou teruggaan, een plank op ‘n slag soos ouma voorgestel het. Daar was eers weer antwoord op die derde dag na ek vir Mia die poppie gegee het

Die deur het oopgegaan voor ek kans gehad het om te klop. “Dink jy een poppie is genoeg om op te maak vir al die pyn wat jy veroorsaak het?” Haar stem was venynig.

“Glad nie, maar ek moet iewers begin. Ek kan nie dit wat ek aan julle gedoen het ongedaan maak nie, maar ek kan seker maak dit gebeur nooit weer nie”

“Jou dogter wil jou sien, waarom weet ek nie. Vyfjariges het seker maar korter geheue as die res van ons. Sy kyk televisie in die sitkamer, jy het ‘n halfuur voor ek haar in die bed sit” Ek het Karin agterna gekyk toe sy uit die kamer stap. Verbeel ek my of het sy maer geword? En haar pragtige skouerlengte hare is nou ‘n seunsagtige kort bob.

Ek het by Mia op die mat gaan sit. Sy het op my skoot geklouter en met haar armpies styf om my nek het ons tekenprente gekyk tot Karin haar kom roep het. Vir ‘n paar minute het ek gevoel soos die pa wat ek jare terug moes gewees het. Heeltemal te gou was dit bedtyd. Ek het opgestaan om te loop maar Karin het my ingewag by die voordeur.

Die venynigheid van vroëer was weg, vervang deur ‘n kilheid wat ek nog nie in haar stem gehoor het nie. “Ek gaan nie toelaat dat sy weer seerkry nie, hoor jy my? Jy kan nie net hier inwals, ‘n paar geskenkies uitdeel en die goeie ou wees en weer verdwyn wanneer dinge moeilik raak nie. Hierdie is nou ons lewe, nie joune nie”

“Sy is steeds my dogter, en of jy nou daarvan hou of nie, ek wil deel wees van haar lewe”

Haar oë het geblits. “Jy het daardie reg prysgegee toe jy op jou klein time-out gegaan het. Het jy vergeet van die terme van ons skeibevel? Ek het jou liefgehad, maar dit was nie genoeg vir jou nie. Drank en dwelms was jou wegkruipplek wanneer dinge moeilik raak. Ek kan nie weer so ‘n kans vat nie”

Ek het my bes gedoen om te verduidelik dat ek beter is, dat ek hulp gekry het om my demone plat te speel

“Ek is bly vir jou. Maar dit is ek wat die gemors wat jy agter gelaat het moes skoonmaak. Weet jy hoe dit voel wanneer jou man se dwelmsmous aan jou voordeur klop en jou dreig vir die geld wat hy geskuld word. Jy het geen idee waardeur jy ons gesit het nie. Ek glo steeds nie jy verdien dit nie, maar Mia het ‘n vaderfiguur in haar lewe nodig, al is dit ‘n fokkop soos jy. Jy mag haar Maandae, Woensdae en elke tweede Sondag sien. Indien jy ontevrede is hiermee, sien ‘n prokureur. Onthou net jy het geen besoekregte volgens die ooreenkoms nie.

Hierdie slag het sy nie die deur toegeklap nie. Om hierdie brug te repareer gaan heelwat meer planke vat as wat selfs ouma gedink het.

***
Een ding wat ek kan sê van my nuwe lewe is dat ek nie verveeld was nie. Ek het gewerk, twee aande per week klas geloop, sessies met my terapeut gehad en die oorblywende tyd met Mia spandeer. Daar was selfs ‘n bietjie tyd vir slaap. Ek het oorgerus geraak en gedink alles is onder beheer.

Na klas een aand is ek uit saam met ‘n paar klasmaats. Een biertjie kan mos nie skade doen nie, of hoe? Een het twee geword, en ek kan nie onthou hoeveel meer nie. Hoe ek heelhuids by die huis gekom het weet ek ook nie. Een ding wat ek wel onthou is ouma se reaksie toe ek deur die voordeur strompel. “Hi ouma!” het ek sleeptong gegroet. Ek het nie die klap sien kom nie.

“As jy ooit weer in hierdie toestand by my huis aankom, kan jy maar jou besittings van die grasperk af optel. Verstaan jy my?” Ek het haar nog nooit so boos gesien nie. Ek het geknik soos ‘n stout skoolseun in die hoof se kantoor. “Ek gaan slaap. As jy kots beter jy dit skoonmaak” Sy het kopskuddend in die gang af verdwyn na haar slaapkamer toe.

Daardie nag, soos ‘n ander nag in ‘n modderige landery, het ek besef ek is nie onvernietigbaar nie.

Ek het ontbyt en ‘n verskoning gereed toe Ouma in die kombuis verskyn. “Dit word ‘n terugslag genoem, leer daaruit en moenie dat dit weer gebeur nie” Selfs teen ‘n rapsie oor die vyf voet was sy formidabel. Dit is egter ook die laaste woord wat sy ooit oor die insident gerep het

***
Twee weke later het Karin my ingenooi vir ete tydens my gewone Woensdagaand kuier met Mia. “Ek het laat gewerk en ons was net oppad om te sit vir ete. Hier is genoeg vir drie as jy belangstel” Ek was in die sewende hemel want vir ‘n kort rukkie het ek altwee my girls teruggehad. Woensdagaand etes het oor dievolgende paar weke ‘n instelling geword.

Tydens een van hierdie etes het ek my moed bymekaar geskraap en vir Karin gevra of ek die guns kan terugbetaal en hulle twee uitneem vir ete. Tot my uiterste verbasing het sy ingestem, maar vermaan dat ek nie die verkeerde indruk moet kry nie of enige afleidings moet maak nie. Dit was net aandete. Ek was heeltemal inskiklik.

“Wat is Mia se gunsteling restaurant?”

Karin het die plek se naam genoem. “Die kos is middelmatig en hopeloos te duur, maar sy is mal daaroor want hulle het ‘n speel area”

Ek was baie in my noppies. Nou het ek uiteindelik geleentheid gehad om die skade wat ek gedoen het te begin herstel. Saterdagaand het ek vir ouma uitgeneem na ‘n braairestourant as ‘n vorm van bedanking vir die moeite wat sy met my gedoen het.

Ons kos het skaars gekom toe ek vir Karin by die deur sien instap vergesel deur ‘n ander man. Ouma het oudergewoonte nie die roede gespaar nie. “Maak toe jou mond en eet jou kos. Sy is nie meer jou vrou nie, en as jy haar wil terugwen gaan jy nog heelwat stof moet vreet. Lyk my jy het stywe kompetiesie”

Aandete was geruineer, vir my in elk geval, en die rit terug huis toe het in stilte verloop. Na ouma gaan slaap het het ek my joernaal inskrywing gemaak. Vanaand het die woorde gevloei en ek het na middernag eers die ligte afskakel. Ek moes om seweuur aanmeld vir werk, maar slaap het nie gekom nie. Herhinderinge en verwyte bons soos ‘n ping-pong balletjies heen en  weer in my gedagtes
Ek het ‘n naweekwerk gekry by ‘n plek wat kitskos verkoop. Die werk was nie vuurpyltegnologie nie en die besigheid was akkomoderend ten opsigte van my ure. Belangrikste van alles is dat dit tyd opgeneem het waarin ek moontlik tempteer kon geraak het om iets onnosels aan te vang. Die ekstra rande was ook meer as welkom.

Reg in die middel van die Sondag na-kerk stormloop stap my ouers deur die deur, gevolg deur Karin en Mia. Ek wou weghardloop, maar my bene wou nie saamwerk nie. Ten einde laaste het ek die maatskappy se standard groet uitgestammer. Ek het per geleentheid met my ouers oor die foon gepraat, maar ek het hulle nie gesien sedert ek my intrek by ouma geneem het nie. Ons het ‘n paar woorde gewissel en ek het hulle bestelling geneem. Genadiglik het hulle besluit om hulle ete weg te neem. Na gisteraand se episode in die restaurant was ek nie lus vir nog emosionele ontwrigting nie.

“Jou ma het ongeveer ‘n uur gelede gebel, en my gepols vir informasie oor jou” was die eerste ding wat ouma gesê het. “Ek het gesê sy moet jou self vra” het sy met ‘n ondeunde glimlaggie bygevoeg. “Sy was nie baie gelukkig nie”
“Moet jy nie gaan regmaak vir julle ete nie” Vannaand was die ete afspraak waarvoor ek vir Karin en Mia genooi het.

“Ek is nie seker of ek wil gaan nie, ek voel effens siekerig” Ek het nie vir ouma in die oë gekyk nie

“Martin Wessels. Jy het so pas weer met jou dogter konnekteer. As jy dit weer opmors is daar nie nog kanse nie. Kry jou agterent in die stort en kom jou beloftes teenoor jou dogter na. Indien Karin nie saam met julle wil gaan nie, dan aanvaar jy dit so, maar jy SAL NIE VIR MIA TELEUR STEL NIE”

Ouma was natuurlik reg, en ek het nogmaals verdwaas gestaan oor die onblusbare krag wat hierdie vyfvoet niks oumatjie van my kan wees as sy eers op dreef kom.

Nie ek of Karin het melding gemaak van Saterdagaand nie. Vannaand het oor Mia gegaan. Ons het pizza geëet, omtrent ‘n dosyn speletjies gespeel en ek het selfs ‘n teddiebeer gewen. Alles in ag genome ‘n lekker aandjie uit tot ek hulle tuis besorg het.

“Mia, gaan borsel solank jou tandjies, ek wil met papa gesels” Ek het ‘n soen, ‘n twee-arm drukkie en ‘n lief vir jou gekry voor so in die wonstel in is. Karin het gewag tot Mia binne is. “Ek wil verduidelik oor gisteraand…”

Ek het haar redelik bruusk kortgeknip. Ons is nie mer getroud nie, jy is vry om met jou lewe te maak wat jy wil. Ek sal selfs vir Mia somtyds vir die naweek neem sodat jy nie rondom haar hoef te beplan nie. Haar wange het bloedrooi geflits. “My liefdeslewe doen goed genoeg sonder jou hulp. Ek sal sien wie ek wil en Mia gaan nie nou of enige tyd in die nabye toekoms ‘n naweek saam met jou spandeer nie. Jou geestestoestand is steeds vir my ‘n vraagteken en tot jy bewys kon lewer dat hierdie nie net ‘n fase is nie, bly die besoekskedule nes dit it”

“Dankie vir ‘n aangename aand” Ek dink ek het dit deur my tande gesis

Ek was kwaad om so voorgeskryf te word. Ek werk bitter hard om op die smal paadjie te bly en sy behandel my soos ‘n kleuter. Ek het nie nodig gehad om so verneder te word nie.

Ouma het geweet iets is verkeerd die oomblik toe ek deur die deur stap. In kort sinne het ek haar vertel wat gebeur het.

“Martin, as ek in haar skoene was het ek presies dieselfde gedoen. Sedert jy kop verloor het was Mia haar verantwoordelikheid alleen en sy het baie goed gedoen. Tyd om die waks uit jou ore te haal ou seun: Dit gaan ‘n baie lang tyd neem voor sy jou weer sal vertrou. As jy nie bereid is om die moeite te maak nie, los dan eerder. Mia is klein, sys al terug bons. Karin vertrou jou in elk geval nie, so as jy opgee sal dit bloot bewys dat sy reg was oor jou.”

Al die planke van my nuwe brug lê flenters op die bodem van die rafyn.

***
Woensdag het ek laat gewerk en het eers laat by die woonstel gekom.

“Ek het gedink jy kom nie meer nie, Mia is reg om te gaan slaap”

Ek het probeer verduidelik oor die laat werk.

“Jy kon gebel het”

“As ek jou nommer gehad het, sou ek” Sy het haar nommer op ‘n stukkie papier neergeskryf. “Hierso, ek moet seker joune ook kry” Weer daardie neerhalende stemtoon. Ek het ouma se nommer vir haar neergeskryf.

“Mag ek maar vir Mia ‘n slaaptydstorie lees?” Sy het geknik en vooruit gestap na Mia se slaapkamer

Ek het ‘n Dr. Seuss story gelees oor die Lorax en die bome. Toe ek klaar gelees het, het ek ‘n soen en ‘n druk gekry. Ek het totsiens gesê vir Karin in die verbygaan en by die voordeur uitgeglip voordat ons weer kon praat. Ek het nie kans gesien vir verdere konfrontasie nie.

***
Die daaropvolgende maande was verskriklik besig. Greg het my omgepraat om aan te sluit by ‘n ondersteuningsgroep wat Woendae om sesuur die aand bymekaargekom het. Ek kon dit net betyds na hulle woonstel maak na die sessie om vir Mia nag te sê. Karin en ek het ‘n tipe van ‘n skietstilstand bewerkstellig. Eenmaal per week op ‘n Vrydagaand het ek by hulle geëet, of ek het hulle uitgeneem vir ete

Dinge was redelik gemaklik tot ek vir Sonja ontmoet het, die aflosbestuurderes by die kitskosplek waar ek naweke gewerk het. Ons het mekaar toevallig in die supermark raakgeloop en aan die gesels geraak. Ons het mekaar se geselskap geniet en ons is op ‘n afspraak na die braairestaurant. Ons het ‘n fantastiese tydjie saam gehad en daarna het dit ‘n gereelde instelling geword vir ons om Saterdagaande iewers te gaan eet.

Op een van hierdie aandjies uit het ons vir Karin en ‘n paar van haar vriendinne raakgeloop. Die kyk wat sy my gegee het was nie wat iemand as liefdevol sou beskryf nie. By die gereelde Maandag besoek by Mia het daar ‘n definitiewe poolwind gewaai, maar Karin het niks gesê nie. Ook nie by Woensdag se kuier nie. Donderdag het sy gebel om Vrydagaand se ete te kanselleer.

“Nou het jy ‘n ekstra aand om jou vriendin uit te neem” Die woord vriendin is uitgerek om te klink soos ‘n volsin.

“En jy kry ‘n ekstra met jou spesiale vriend” Die handskoene was af

“Ek hoef myself nie te verduidelik aan jou of enigiemand anders nie”

“Ditto!”

Ek het ouma in my geestesoog sien praat. “Luister, moenie praat nie”

“Karin” Ek het haar tirade kortgeknip. “Wat van ‘n skietstilstand? Al wat on shier vermag is om die kloof wyer te maak. Ek wil nie baklei nie en om Mia se onthalwe moet ons probeer om oor die weg te kom”

“Martin, ek probeer steeds sin maak van dit waardeur jy ons destyds gesit het”

“Jy is nie alleen nie. Ek het steeds probleme met wat ek gedoen het. Dit het letterlik maande se terapie geneem om net ‘n begin te maak om my lewe om te keer, en ek het nog net die oppervlak gebreek. Ons twee moet sit en gesels, nie skreeu, beledig en kritiseer nie. Net gesels”

“Ek wou lank gelede gesels. Jy het net nog ‘n bottel of jou volgende fix gesoek.”

“Ek was nie gereed om te gesels nie. Ek het verantwoordelik gevoel vir Johan se doo den ek het ‘n baie powere poging om die pyn te verwerk. Jy en Mia was die slagoffers daarvan. Ek is nou beter toegerus en ek is vasberade om my ou lewe terug te wen, hoe lank dit ookal neem. Ek wil hê jy en Mia moet deel wees van daardie lewe”

Sy het nie ‘n woord gesê nie. Ek het sopas my diepste gedagtes blootgelê en sy is doodstil. Daar was ‘n loodgewig in die krop van my maag. “Ek sal verstaan as jy nie belangstel nie”

Uiteindelik het haar stem oor die telefoon gekom “Martin, jy het my baie gegee om aan te dink. Jy het ‘n vêr pad gekom, maar jy sal nog ‘n entjie moet vorder voor ek inkoop op die idee. Miskien, as alles goedgaan, kan ons hierdie gesprek hervat oor ‘n paar maande van nou af”

“Ek sal baie daarvan hou. Mag ek asseblief nou moreaand julle twee neem vir ete. Ek stiek julle” Ek het in elk geval altyd betaal

Ete het goed afgeloop. Mia was bly om my te sien en Karin het meer op haar gemak gelyk. Ek wou so graag net weer normal wees, maar dit gaan baie meer tyd en harde werk verg as wat ek ooit gedink het. Vir die eerste maal op my hestelpad het ek gevoel ek is opgewasse vir die taak

Ek het by Greg se Woensdag ondersteuningsgroep aangesluit omdat hy oortuig is dat dit my sal help om met ander veterane te gesels wat dieselfde struikelblokke as ek ervaar. Hy was reg, nie net het dit gehelp nie, dit het ook my oë oopgemaak vir ander onopgelosde kwessies in my lewe

My eerste aand het verloop presies net soos dit in die flieks uitgebeeld word.

“Hi, my naam is Martin Wessels”

“Welkom Martin” Die groep het in een stem geantwoord

“Ek is ‘n dwelmverslaafde, ‘n alkoholis en ‘n dief. Ek het my hele familie vervreem en ek het my vrou en dogter verloor. Ek sou waarskynlik reeds dood gewees het as dit nie vir die ingryping van my ouma was nie”

“Met ander woorde jy is nes die res van ons” Die stem het iewers vanuit die agterste ry gekom.

“Ek wil my ou lewe terughê…” een ou het sarkasties geproes. “Goed, kom ek stel dit anders, ek wil terugkry wat ek gehad het voor ek oorlog toe is”

“Gaan nie gebeur nie” Hierdie slag was dit iemand in die voorste ry. “Die beste waarvoor jy kan hoop is ‘n nuwe begin, ek behoort te weet. Ek het al ‘n paar gehad en ek het elkeen opgedonner”

Ek het half vies terug geantwoord. “Ek beplan nie om verder op te donner nie”

“Sterkte daarmee. Soos die res van ons gaan jy vind dat selfs met die beste intensies in die wêreld gaan jy steeds deur die ding moet sloeg een dag op ‘n slag”

“Ek doen alles binne my vermoë om die treinongeluk van my lewe weer op sy wiele te kry, maar ek weet nou ek kan dit nie alleen regkry nie. Dit is waarom ek hier is en vir julle hulp vra” Hulle het almal vir mekaar sit en kyk. “My beste vriend het in my arms doodgebloei. Ek het verantwoordelik gevoel en ek kon nie daarmee deel nie, so ek het alles gesluk waarop ek my hande kon lê om te help”

“Dit het nie gewerk nie, het dit?” Iemand anders in die groep dié slag.

Ek het net my kop geskud. “Ek is nou nege maande skoon van dwelms en ek het een terugslag gehad met die bottel. Ek moet dit maak, daar is ‘n klein dogtertjie wat staatmaak op my. Sy verdien om die ware ek te sien, nie ‘n dronklap verloorder nie” Ek het alles gesê wat ek moes.

Die eerste aand was ‘n vuurdoop. Daardie ouens het nie teruggehou nie, en was soms brutaal eerlik. Greg was reg, dit was ‘n plek waar jy alles kon uitpak sonder om veroordeel te word, want almal in die groep is deur dieselfde ondervinding. Ek het vinnig deel van die groep geword.

‘n Klompe weke later was ek in Greg se kantoor na ons groupie. Ek wou nog vir Mia sien, so ek het reguit tot die punt gekom. “Hier is baie ouens wat hulp nodig het, en die weermag doen nie juis veel nie. Wat se kwalifikasies het iemand nodig om te doen wat jy doen”

Greg het my ongelowig aangekyk. “Ek het sielkunde as hoofvak en sosiologie as byvak studeer. Tans is ek in ‘n meestersprogram vir sielkundige berading. Dit is ‘n twee jaar program waarvan ek nog drie maande oor het. Beplan jy dalk om van beroep te verander?”

“Watter beroep? Ek wil nie vir ewig bokse rondstoot in ‘n pakhuis nie. Ek sal graag iets wil doen wat ‘n verskil sal maak”

“Jy sal ‘n verskil maak, maar jy gaan nie ryk word in die proses nie. As dit nie was vir my vrou se salaris nie, het ons nie kop bo water gehou nie. As jy wil sal ek die roete wat jy moet volg vir jou uitstippel, dan kan jy dit van daar af neem”

Ek het die volgende semester van vakrigting verander. Ek had niks om te verloor nie en ek het die werk interresant gevind. Ek het ook nie weer ‘n terugslag gehad nie.

Karin en ek se skietstilstand het gehou en ons het aandete geniet as n familie op Vrydagaande. Ek en Sonja het nie meer uitgegaan nie. Ons het baie goed oor die weg gekom en lekker gesels, maar ek het steeds die fantasie gekoester van my, Karin en Mia as ‘n gesin hoewel Karin geen tekens getoon het dat sy opwarm jeens my nie.

Ek was oppad huis toe na ‘n Maandagaand kuier by Mia toe Karin my by die deur voorkeer. “Martin, is jy besig Saterdag?”

“Nee, ek is nie op diens Saterdag nie”

“Mia spandeer die naweek met my ouers, en ek het gedink dit is die ideale geleentheid vir ons om daardie gesprek te hê wat ons nou al so lank uitstel”

Die loodgewig op die krop van my maag was terug, maar hierdie slag het dit tergelyketyd probeer flikvlakke doen.

“Ek sal baie daarvan hou. Hoe laat moet ek jou oplaai?”

“Laai my so negeuur op, dan gaan eet ons ontbyt iewers. Ek het ‘n gevoel ons gaan heeldag nodig hê

***
Ouma het haar hande op my skouers gesit voor ek weg is by die huis. “Moet dinge nie opmors vandag nie. Onthou, luister, nie praat nie. Sy gaan vir jou dinge sê waarmee jy nie saamstem nie, maar vandag is nie die dag vir debatteer nie. Laastens, ek is jammer gaan nie meer werk nie. Probeer jou bes om die redes vir jou optredes aan haar te verduidelik” Met ‘n klapsoen op die wang het ouma my by die deur uitgehelp.

Gedurende ontbyt het ons slegs oor koeitjies en kalfies gesels. Die seminare wat haar baas wou hê sy moes bywoon, my nuwe studierigting. Neutraal. Die werklike onderwerp het eers ter sprake gekom by haar woonstel na ontbyt.

Sy het teruggeleun op die bank “Wie gaan eerste?”

“Ek is verantwoordelik vir hierdie situasie, so waarom begin jy nie”

Sy het…

Die eerste haalfuur het beter verloop as waarop ek gehoop het. Karin het my vertel toe lief sy my gehad het, hoe gelukkig sy was na Mia se geboorte. Daarna het die gesprek Suidwaarts gedraai vir my. Sy wou weet hoe dit moontlik was vir ‘n man wat lief is vir sy familie dit op so aaklige manier kon wys. Sy het my kasty oor die leuens, die diefstal en die dwelms. My vertel dat sy bang was om Mia alleen by my te los. Haar wange was natgehuil. My ma het gesê jy sal jouself regruk. Pa het gesê jy is ‘n verlore saak nadat jy met die dwelms deurmekaar geraak het.

Die trane het opgehou en is die kwesbaarheid in haar ligaamshouding en gesig is vervang met iets anders, nie woede nie, eerder iets soos determinasie. Dit het my effens onkant gevang.

Na ek al ons spaargeld op drank en dwelms uitgegee het, het sy en haar pa hul onstapping beplan. Hulle het met ‘n prokureur ontmoet om ‘n hofbevel te verkry. Daardie middag het hulle my goed ingepak en buite neergesit. Haar pa het met ‘n bofbalkorf binne in die huis gewag ingeval ek geweldadig sou raak. Dit was effens ironies want ek kon skaars self regop bly, laat staan nog handgemeen raak.

Haar koue oë het soos glas deur my gesny. “Ek het jou gehaat. Jy het ons huwelik en my lewe verwoes. “Ek het gevorder van gelukkige getroude vrou tot alleenma met skaars genoeg geld om die rekeninge te betaal. Ek het eers weke na ek jou gelos het uitgevind jy het my kriedietkaarte gebruik om goed te koop wat jy dan herverkoop het vir dwelms. Ek was bewus dat jy moeilik aangepas het, maar jy wou nooit met my daaroor praat nie. Ek het probeer, maar jy het my aanhou uitsluit totdat ek ophou probeer het”

Ek was op die agtervoet. Ten aanskou van die volle omvang van die skade wat ek gedoen het, het ek die eerste ding gesê wat in my gedagtes opgekom het. “Ek is jammer…” Net soos ouma voorspel het, was dit omtrent die verkeerdste ding wat ek kon sê. Haar aanslag was fel.

“Jammer!? Jou drol, weet jy hoe dit is wanneer die polisie jou moet oppas omdat jou skuim man se skuim dwelmsmous dreig om jou huis af te brand en jou as speelding vir sy gabbas te gee in ruil vir die geld wat hy geskuld word. Ek en Mia het terrugetrek na my ouers toe na die dwelmsmouse deur die narkotika tak se speurders verjaag is. Ek moes agtien maande lank spaar om hierdie plekkie te kon bekostig. As ons iets nie kan bekostig nie, dan leef ons daarsonder. Ek is byna skuldvry, en ek beplan om dit so te hou, nie te dankie aan jou.”

Ek het bly sit met my kop in my hande. Wat kon ek sê? Ek het alles waarvoor ek lief is in gevaar geplaas om die onvergeetbare te vergeet. Ek het nog nooit so klein en onbelangrik gevoel nie en ek kon aanvoel hoe sy regdeur my kyk. Die geestelik geknakte meisie wat ek agtergelaat het was nou ‘n volwasse eiewyse vrou wat geweet het wat sy wil hê, en behoede die een wat in haar pad staan.
Karin, ek verdien nie jou vergifnis nie. Ek moes nooit met jou getrou het nie. My emosies was so agterstevoor dat ek nie eers goed kon wees vir myself nie, laat alleen julle twee”

“Jy was nie lief vir my nie”

“Inteendeel. Ek was malverlief op jou, ek dink ek is steeds. Die probleem was dat ek jou en ons huwelik as kruk probeer gebruik het om myself weer normaal te laat voel. Ek het begin om haar te vertel van die oorlog…

“Martin, jy hoef nie…”

Ek moes. Ek was dit aan haar verskuldig vir al die kere wat sy gevra het en ek haar uitgesluit het. Ek het begin by die dag toe ek in Johan vrywilliglik gaan aansluit het en gestiop by die aand toe ek by ouma se voordeur opgeeindig het. Die opleiding. Die bos, die reën, die stof. Die kakafonie van die hinderlaag en Johan se bloed op my hande. Hoe ek slegs kon funksioneer deur heeltemal verdoof te wees. Hoe ek te swak was op te stop, alhoewel ek bewus was van die skade wat ek aanrig. Van die leë dop van ‘n men swat ek reeds was die dag toe sy my uitgeskop het, wat gesoek het na ‘n plek om te gaan lê en doodgaan. Hoe en waarme ek myself sewentien maande lank op straat probeer doodmaak het, en wonderbaarlik orrleef het om voor ouma se deur te land.

Ek het vir die eerste maal in my monoloog my kop opgetel uit my hande uit om vir haar te kyk. Sy was besig om haar oë droog te druk met ‘n snesie, maar dit dit vinnig laat sak toe ek opkyk. Alles was uit, my binnegoed skoongewas.

“Dit was ‘n tawwe jaar, ouma het absoluut geen nonsense vn my gevat nie en sy het dit duidelik gemaak dat my enigste terugslap ook my laaste was. Ek het meeste van my demone nou in kettings. Ek is nog nie gesond nie, maar ek gaan dit maak”

Ons het ‘n pizza gedeel vir middagete. Altwee van ons het onsself blootgelê, en het baie gehad om oor te herkou. Ek was lus vir ‘n bier, maar ek weet gelukkig teen die tyd van beter. Middagete was sonder woorde, maar ons oë het nooit ophou praat nie.

“Jy sê jy is steeds lief vir my en Mia?” Sy het die stilte verbreek sonder om na my te kyk.

“Ek dink so. Ek weet ek is verlief op wat ons gehad het”

“Martin, moenie my verkeerd opneem nie, maar ek vertrou jou nog nie regtig nie”

“Ek vertrou myself nog nie regtig nie, maar dit word beter. Al wat ek vra is om deel van julle lewens te wees. Ek sal verstaan as jy sou weier, maar ek hoop om ten minste die geleentheid te kry.”

Ons het nog ‘n uur of wat gesels. Ek wou bitter graag meer tyd alleen saam met Karin spandeer, maar ons was altwee geestelik uitgemergel. Miljoene gedagtes jaag mekaar in my kop rond oppad huistoe. Die een wat aanhou terugkom het is “waarnatoe nou?”

In die maande na die openhartige gesprek het ek en Karin nie nie oor Mia gepraat nie, maar ook oor alles ander wat in ons lewens gebeur het. Tensy dit my verbeelding is het dit gevoel asof ons vriende raak.

Instede daarvan om vir Mia klein geskenkies en klere te koop, het ek vir Karin elke tweede week ‘n tjek gegee om by te dra tot die uitgawes. Die eeste keer toe ek vir haar ‘n tjek gee was sy woedend.

“Ons het tot dusver reggekom sonder jou geld” Dit het mooipraat gekos, maar ek kon haar uiteindelik oortuig dat dit vir Mia was, en dat ek wou bydrae. Sy het bes gegee met “ons kan dit goed gebruik vir die ekstras wat ons normaalweg nie sou kon bekostig nie”

Karin het nou elke tweede Vrydag die tjek geneem en in haar sak gesteek met die kleinste van glimlaggies. Ek was besig om die regte ding te doen en ek het goed gevoel oor myself

***
“Vir ons volgende bymekaarkoms wil ek hê julle moet die mense saambring wat vir julle die meeste beteken. Ek wil die mense ontmoet wat julle so hard werk om te beindruk” Greg was aan die woord.

Ek wou vir Karin vra maar my moed het my begewe, toe vra ek maar vir ouma. Sy het geweier en geskimp op twee mense wat sy dink beter keuses sou wees. “Sê nou maar sy wil nie gaan nie?” Ek het gekerm soos ‘n klein seuntjie, maar ouma het voet by stuk gehou. “Jy sal nie weet voor jy nie vra nie, maar moet nou nie wag tot op die nippertjie nie”

Ek het Donderdag vir Karin gebel. Sy was onseker en wou weet waarom ek nie my ouers of ouma vra nie. “Jy en Mia is die belangrikste mense in my lewe, dit is vir julle wat ek daar wil hê.” Die lyn was vir ‘n oomblik stil voordat sy gesê het sy sal daaroor dink en my laat weet.

Ons het mekaar gedurende die week en naweek gesien, maar ek het nie gevra nie. Ek wou haar nie onder druk sit nie. Teen Woensdag het sy steeds nie geantwoord nie en ek het aanvaar dit is ‘n nee. Ek was teleurgesteld en diep in gedagte, soveel so dat ek byna uit my vel gespring het toe die telefoon lui.

“Hoe laat laai jy ons op?” Ek het vir ‘n sekonde of twee effens gestammer voor ekwilibrium herstel is. “Ek het aanvaar jy gaan nie kom nie”

“Ek het belowe ek sal daaroor dink, en nou het ek. Hoe laat laai jy ons op, of moet ons jou daar ontmoet” Ek het vir haar gesê ek sal daar wees oor vyftien minute. Dit het nader aan twintig geneem, maar wie tel nou eintlik? Ek het gewonder watter weergawe van Karin vannaand sou opdaag.

Greg het spesiale moeite gedoen met ‘n vingerete en nagereg. In ‘n kort toesprakie het hy die mense in ons lewens bedank, en uitgebrei oor die groot rol wat hulle speel in die vordering wat ons maak. Hy het gemaan dat daar geen beloftes was dat ons genees is nie, en gepleit dat hulle ons geleentheid so gee om onsself te bewys. Almal het hande geklap en daar was meer as een stel mistige oë. Glimlagte, drukkies en self ‘n paar soentjies is uitgeruil tussen geliefdes en pasiente.

Met Mia wat die veldslag teen slaap verloor in die agtersitplek het ek gedink dit sou ‘n stil rit huis toe wees.

“Is al daai ouens oorlogveterane?”

Ek het elkeen se geskienis kortliks verduidelik.

“En hulle is almal sulke fokkops soos jy?”

Ek was steeds nie gewoond aan die nuwe Karin se direkte manier nie, en ek moes ‘n bytende opmerking terugsluk. “Sommige nie so erg nie, ander heelwat erger. Wat almal van ons in gemeen het is PTSD”

“Gaan jy gesond word. Gaan dit ooit beter word?”

Ek het my skouers opgetrek. “Wat is normaal? Almal het probleme, dit is hoe hulle daardie probleme oplos wat tel. Ek kon myne nie oplos nie, en dit het amper my dood gekos. Ek leer nou om te herken wat verkeerd geloop het, en om my brein heropleiding te gee sodat dit nie weer gebeur nie”

“Ek hoop jy weet ek en Mia ondersteun jou”

Die mat van hoop was net kortstondig daar voor sy dit weer onder my uitgeruk het.

***

Ek het oudergewoonte vir Mia haar slaaptydstorie gelees en haar toegemaak vir die nag. Haar “Ek is lief vir jou papa” het omtrent my hart gesmelt. Ek het op ‘n wolkie uitgesweef na waar ek vir Karin in die kombuis gekry het.

“Sy is so ‘n juweel. Jy kan trots wees op die manier wat jy haar grootgemaak het” Dit het ‘n glimlag by Karin gebring.

“Wat van ek kry vir ouma om na Mia te kyk, dan gaan die twee van ons vir ete Saterdag?”

Haar glimlag het verdwyn. “Ek het reeds planne vir Saterdag”

Ek het geweier om op te gee. “Kan jy nie herskeduleer nie”

Sy het haar kop geskud. Die gepynigde uitdrukking op haar gesig het my ergste vrese bewaarheid.

Ek weet nie waar het die moed vandaan gekom om die vraag te vra nie. “Slaap jy saam met hom”

Haar uitdrukking was weereens antwoord genoeg.

Sy het weer kaalvuis onder my ingeklim. “Verskoon my, maar ek dink nie dit is enige van jou besigheid nie. Slaap jy saam met jou blonde vriendin, wat ookal haar naam is?”

“Ek en Sonja het mekaar ophou sien meer as twee maande gelede. Ek het nie kans gesien om twee verhoudings nie, en sy is nie die een waarmee ek my lewe wil spandeer nie”
“Hoe sou ek nou dit moes weet?” Druppend van sarkasme.

Dit was tyd om die pleister af te ruk. “Is jy lief vir hom?”

“Martin, dit is gekompliseerd. Ons is al ‘n rukkie saam, lank voor jy weer jou opwagting gemaak het. Eerlikwaar, ek is nie seker nie…maar ek dink wel so”

“Ek gaan nie vir Mia opgee as julle trou nie”

“Mia is jou dogter, niemand gaan haar wegneem van jou nie. Wie het in elk geval iets gesê van trou?”

Die mure het my begin vasdruk. Ek kon nie asem kry nie. Ek moes uit. “Ek dink ek moet gaan.” Ek het my pad na die voordeur gevind.

“Martin wag! Ons twee kan mos volgende week iewers uitgaan?” Ek het nie geantwoord nie. Dit gaan nie gebeur nie, nie na vanaand nie. My brug was weereens ‘n hopie gebreekte plankies onder in die rafyn. Ek kan nie regtig vir Karin blameer nie, die rekening vir my vorige sondes het gekom.

Tyd om aan te beweeg

Vrydagaand se familie etes het opgedroog. Ek het vir Mia opgelaai by die dagsorg sentrum en ons het gaan eet, of ouma het vir ons gekook. Ek het doodseker gemaak sy is voor slaaptyd tuis. Ons het in die kar gegroet voor ek haar aan Karin by die voordeur oorhandig het.

“Ek het jou gesê een plank op ‘n slag. Watteer deel verstaan jy nie.” Ek was misrabel nadat ek vir Mia gaan aflaai het en ouma het aangedring om aan die rafels te trek.

“Sy is verlief op meneer wonderlik ouma. Ek is moeg om my kop teen ‘n muur te stamp in die hoop op ‘n tweede kans. Ek het opgefok. Nou neem ek al die tyd wat ek met Mia kan kry. Saak gesluit!”

“Jy is steeds lief vir haar”

“Ouma, ek dink ek was verlief op die mal idee dat ons ooit weer ‘n gesin kan wees. Dit, het sy my laat verstaan gaan nie gebeur nie. Ek moet vorentoe kyk en ‘n lewe maak vir my met Mia daarin. Ek het dit nie meer in my om vir Karin te jaag nie”

Ouma het my probeer oortuig dat ek ‘n fout maak.

“Indien dit wel ‘n fout is, en ek glo nie vir ‘n oomblik dat dit is nie, wat is nog een? Ek het honderde gemaak in die laaste paar jaar”

Ek het gewerk, ek het gekonsentreer op my klasse en ek het vir Mia gesien soveel ek kon. Ek het selfs met my ouers versoen. Hulle het my vergewe, maar die hegte band wat ons eens gehad het was verwoes.

Ek het besluit dat daar te veel herhinderinge sal wees om uitsluitlik met veterane as terapeut te werk. Ek wou fokus op mense met verslawings, juis omdat ek ook daar was en weet hoe moelik dit is om uit die kloue van verslawing te ontsnap. Greg het verstaan, maar my gewaarsku dat ek waarskynlik steeds met heelwat militêre veterane te doen sou kry.

“Wanneer laas het jy met Karin gesels” het ouma oor aandete gevis.

“Toe ons die uitval gehad het. Twee/drie, maande gelede. Waarom”

“Mia het gevra waarom julle nie meer ‘n familie is nie. Sy sê haar mamma treur omdat julle nie meer saam eet op Vrydae nie”

“Wat het ouma vir haar gesê?”

“Wat moes ek sê? Ek kan nie vir ‘n vyfjarige vertel dat haar ma en pa te hardkoppig is om ‘n goeie ding te herken as hulle een sien nie”

“Ek wou Ouma, so graag. Maar sy spyker meneer Wonderlik”

“Taal jong man! Tel jou woorde voor ‘n delicate ou dame. Jy is nie te groot vir ‘n pak slae nie”

Ons het uitgebars van die lag

“Ouma, ek het hard probeer, maar ‘n tweede kans lyk nie asof dit op die kaarte is vir ons nie”

“Dis jammer. Ek dink julle het altwee baie meer volwasse geword en dat julle dit hierdie slag sou kon maak werk”

My ouers het getrou Sondae kerk toe gegaan saam met Karin en Mia. Ek is menigmale oor die kole gehaal oor my versium om nagmaal te neem, maar ek het dit afgelag. Op sewe-en-twintig het ek te veel gesien om nog deur skaamte oortuig te word om kerk toe te gaan. Ek het dinge redelik onder beheer gehad toe die noodlot weer toeslaan. Onwillekeurig het ek teruggedink aan my eerste aand by die ondersteuningsgroep “Selfs met die beste intensies in die wêreld…”

Met die koue dae wat die aantog van winter aankondig het ouma siek geword. Sy het volgehou dit is net ‘n verkoue, en die ou japon stywer om haar skouers getrek. Ek het het haar ignoreer in alles in my vermoë gedoem om die ou huis meer lugdig en warmer te maak.

“Dit is nie net verkoue nie, ouma het een of ander infeksie en tensy ons dit onder beheer kan bring gaan ouma moet hospitaal toe.” Sy het my ‘n kyk gegee wat staal kan smelt. Sedert oupa oorlede is het sy gewoond geraak om alleen reg te kom.

Ten spyte van haar protes, en my beste pogings, het haar toestand nie verbeter nie. Sy het begin om regop in die leuenstoel te slaap omdat sy gesukkel het om asem te kry. Een middag na werk het ek haar weer in die leuenstoel gekry. Ek kon haar nie wakker kry nie en ek het die noodnommer geskakel. Die adrenalien inspuiting en suurstof wat die ambulansmanne toegedien het, het haar bygebring. Die groot bang oë van die ou mens op die draagbaar het amper my hart gebreek. Ek het my ouers gebel en kortlike verduidelik wat gebeur het, en saam met ouma in die ambulans gery, haar benerige ou hand die heeltyd in myne.

My hele familie was in die ongevalle saal waar ons vir etlike ure gewag het vir nuus van ouma. Die dokter het uiteindelik gekom en die simptome en behandeling verduidelik. Hulle sou ook vir ouma ‘n paar dae lank hou om verdere toetse te doen en haar toestand te monitor. Sy was natuurlik glad nie opgewonde oor die idee nie en het reeds die verpleegpersoneel linke en regs begin hiet en gebied. Ek was verlig, ouma was beter en sy was in ‘n plek waar sy kan gesond word.

Dokter het gevra dat ons kontakbesonderhede by die toonbank moet los sodat die hospitaal ons kan verwittig indien enigiets verander.

“Martin, kom asseblief hospital toe, en maak vinnig!” Dit was 2 dae nadat ouma opgeneem is. My ma het my by die werk gebel.

Ek het dit gemaak twintig minute voor sy oorlede is en stil sit en kyk hoe haar asemhaling vlakker en vlakker word en toe finaal stop. Ek dink ‘n stukkie van my het ook daardie dag gesterf. Daar is nou nog ‘n leë kol in my hart; langs Johan en Karin s’n.

“Ons het alles moontlik gedoen, maar sy was te swak” het die dokter probeer troos.

“Sy is in ‘n beter plek” het my ma opgemerk terwyl sy aan my pa vashou vir ondersteuning.

Ek was onmiddelik smoorkwaad. “Hoe kan jy so sê Ma? Ouma het voluit geleef en sy was definitief nog nie reg om op te gee nie”

Ma se stemtoon was paaiend. “Ek het net bedoel sy is nie meer in pyn nie seun. Ek het niks lelik daarmee bedoel nie”

Ek het geloop. My kop was ‘n warboel van gedagtes en herhinderinge en ek wou nie rondom mense wees nie. Ek het vlugtig daaraan gedink om my verdriet in Vodka te gaan versuip, maar vinnig tot my sinne gekom. Dit sou die laaste ding wees wat sy wou gehad het. Ten einde laaste het ek op haar bed gaan lê en my siel teenoor haar uitgestort. In die more het ek opgestaan en nog ‘n nuwe hoofstuk in my lewe begin, een waarin ouma nie meer ‘n rol gehad het nie.

***

Daar het heelwat meer mense by die begrafnis opgedaag as wat ek verwag het. Behalwe vir ons familie, was daar seker ‘n dertig stuks van haar vriende, sommiges wie ek laas gesien het as klein seuntjie. Baie trane en baie onthou is uitgeruil buite die kerk voor die diens.

Sy is begrawe nie ‘n honderd meter van Johan af nie. Ons het in stilte gestaan en kyk hoe die kis stadig in die grond afsak. Na afloop van die ter aarde bestelling, en die mense begin loop het, het Karin en Mia my kom opsoek. Ek was onbewus van hulle tot Karin aan my arm gevat het “Ek is jammer oor jou ouma. Ek weet wat sy vir jou beteken het””Ek is ook jammer oor oumagroot pappa” Mia het haar arms oopgehou om opgetel te word.

Ek het haar baie styf teen my bors vasgedruk tot sy gepiep het “Pappa, jy druk my seer”

“Pappa sal jou nooit seermaak nie Mia. Hy het jou liewer as enigiets” Ek het haar weer neergesit. Ek het na die gat in die grond gekyk en met niemand spesifiek gepraat nie. “Alles waarvoor ek omgee gaan dood. Ek sal myself nooit vergewe as julle twee iets moet oorkom nie.”

Karin het geantwoord. “Moenie oor ons bekommerd wees nie. Ons het ‘n sterk soldaat wat na ons sal kyk, né Mia?” Karin het opgekyk na my. “Wil jy nie asseblief more-aand so sesuur se kant oorkom vir ‘n lekker tuisgekookte ete nie. Miskien kan ons na die tyd gesels”

My gedagtes was elders en ek het net instemmend geknik.

***
Ma het gevra ek moet by hulle langs kom voor ek na Karin en Mia toe gaan. Sy het iets om vir my te sê en sy wou dit nie oor die foon doen nie. Ons het afgespreek vir vyfuur. Na ouma se dood en my klein uitbarsting by die hospitaal was ons verhouding effens stram. Ek kon aflei dit is nie ‘n hoe gaan dit met jou gesprek nie en ek kon nie help om te wonder wat ek hierdie slag verkeerd gedoen het nie.

Ek het oudergewoonte deur die agterdeur ingekom. My ouers het by die tafel gesit met ‘n stapel dokumente tussen hulle. Pa het na die stoel oorkant syne gewys.

“Ek gaan nie doekies omdraai nie.” Hy het die stapel dokumente oorgeskuif na my toe. “Jou ouma het die huis en al die inhoud aan jou bemaak. Die huis is reeds in jou naam registreer”

Ek was stomgeslaan. “Wanneer het sy dit gedoen, sy het nooit ‘n woord gerep nie”

“Volgens die akteprokureur het sy dit ongeveer drie maande gelede al afgehandel”

Dit het my getref dat my ouers nie juis baie opgewonde moes wees oor hierdie verwikkeling nie. “Ma…”

Sy het my voorgespring. “Seuna, die huis het aan jou ouma behoort en is hare om te doen mee wat sy wil. Al wat ek vra is ‘n paar momento’s. Dit is al wat ek van haar het. Ek sal jou betaal daarvoor”

Ek het my sleutel van die bos afgehaal en vir haar gegee. “Ma. Neem watookal jy wil hê, dis joune”

“Haar huisie is baie klein en ons het nie dit nodig nie. Dit sal die perfekte beginhuis wees vir jou en wie ookal jy kies om dit met jou te deel” My ma se bedoeling was skaars bedek.

“Ek is jammer Ma en PA, maar ek moet nou gaan. Is daar enige papierwerk wat ek moet afhandel?”

“Niks wat ons nie kan doen nie Martin. Jy moet nou gou maak anders is jy laat vir ete met jou familie”

Ek het so gewens hulle was nog my familie.

Mia het my met ‘n soen en ‘n druk by die voordeur omsingel. “Ek en mamma het vir jou kos gekook”

“Wat het julle gemaak?” terwyl ek haar opraap.

“Mamma het spaghetti gemaak en ek het botter op die brood gesit.”

“Hmmmm. Ek is mal oor botterbroodjies” Haar kleindogtertjie giggels was salf vir my gemoed.

Die kos was goed. Die geselskap beter. Na die nagereg het Mia ‘n kort Disney storietjie op TV gekyk voor ons haar in die bed gesit het. Ek was oppad voordeur toe waar Karin my voorkeer. “Bly vir koffie asseblief?”

“Ek en Jeff gaan nie meer uit nie, indien jy belangstel om te weet. Al vir ‘n hele klompie maande nie. Hy het my gevra om te trou, en ek kon hom nie ‘n antwoord gee nie. Hy het self twee en twee bymekaargesit.

Vir eenkeer het ek ouma se raad gevolg en net geluister sonder om te praat

“Ek was bang vir jou toe jy van die wa afgeval het. Nie soseer omdat ek gevrees het jy sal ons fisiese skade aandoen nie, maar omdat ek nie wou sien wat jy aan jouself doen nie. So ek het geloop, fisies én emosioneel. Toe ons na ‘n paar maande steeds niks van jou gehoor het nie het ek aangeneem hy het dit reggekry om jouself dood te maak. Dit is toe ek en Mia aangegaan het met ons lewens. ”

“Jy was reg om my uit te skop. Na regte behoort ek dood te wees, maar iemand daar bo het ‘n ogie oor my gehou.”

“Jou beskermengel was baie nader aan die grond ou bees” Sy het albei my hande in hare geneem.

“Weet jy dat sy my gereeld gebel het om te sê hoe dit met jou gaan? Sy was oortuig dat jy dit sal maak, ek was baie minder hoopvol en ek het Mia gehad om aan te dink. Daarom het ek besluit om ‘n wag-en-sien benadering te volg, boonop moes ek nog deel met my woede jeens jou. Jy is my eerste liefde, en diep onder gee ek steeds om vir jou maar ek is nie meer ‘n twintigjarige met sterre in my oë nie. Ek en Mia het ‘n lewe gemaak, daar was ‘n nuwe man wat vir my lief was. Dinge was goed. Jy was anders na die oorlog. Ek het gedink ons maak vordering, veral na Mia gebore is maar toe val die wiele af”

“Ek het verander”

“Hierdie gesprek sou nie gebeur het as jy nie verander het nie. Toe ek jou die eerste keer sien wou ek jou net seermaak soos jy my seergemaak het. Ek het al daardie lelike goed vir jou gesê en jy het dit net stilweg opgevreet tot dit later gevoel het asof ek ‘n nuwe hondjie skop. Ek wou jou nie hê nie, maar jy het jou pad weer ingewurm”

Die kyk wat ek haar gegee het moes my verbasing gewys het.

“Ek het gedink jy gaan hardloop na ek jou van Jeff vertel het, maar jy het nie. Selfs al was ons vervreem kon ek sien hoe lief jy vir Mia is en ek was eerlikwaar effens jaloers. Toe sy gevra het hoekom ons nie meer ‘n familie is nie het my hart in stukke gebreek. Ek moet waarskynlik my kop laat lees, maar vir een of ander rede wil ek jou graag voltyds terughê in my en Mia se lewens. Net solank jy nie weer van die wa afval nie. Ek kan nie weer dit deurmaak nie.”

“Karin, ons het altwee soveel verander. Ek is nie seker ons gaan eers hou van wat die ander een geword het nie”

“So jy wil nie weer probeer nie”

“Dit is nie wat ek gesê het nie. Maar ons het nodig om dinge een stappie op ‘n slag te neem. Hierdie slag kan ons nie toelaat vir probleem om onder die oppervlak te lê en borrel nie”

Karin was stil vir ‘n rukkie. “Ons gaan ekslusief wees, geen uitgaan met ander mense nie?”

“Jy was nog altyd die eniste een wat ek wil hê”

Dit voel half onnatuurlik om die moets en moenies van ‘n nuwe verhouding soos ‘n besigheidstransaksie te bespreek, maar dit is presies wat ons vir dievolgende twee ure gedoen het. Ek wou aan haar bewys dat ek ‘n tweede kan werd was. Ek is geensins perfek nie, maar ek was vasberade om my bes te doen. Ek hoop net dit sou goed genoeg wees.

Maandae, Donderdae en Vrydae het ons saam aandete by haar woonstel geëet. Indien ons iemand kon kry om na Mia te kyk het ek en Karin Saterdae uitgegaan. Na twee maande het ek gefrustreerd begin word en besluit om die olifant in die vertek aan te spreek.

“Ek het gedink om my ma te vra om na Mia te kyk volgende naweek. Daar is ‘n pragtige gastehuis net buite die dorp met ‘n topklas restaurant en blykbaar ‘n fantastiese uitsig oor ‘n meer met sonsondergang. Ek wil hê ons twee moet soontoe gaan sodat ons weer met mekaar vertroud kan raak”

“Martin, dit gaan nie gebeur voor ek nie meer gemaklik saam met jou voel nie.” Sy het my afgesny voor ek die vraag kon vra. “Ek kan nie vir jou ‘n skedule gee nie, ek sal weet wanneer die tyd reg is”

Geen hoeveelheid pleit, soebat of dreig gaan haar van plan laat verander nie, so ek het later die aftog geblaas. Koue storte het opgeskuif na die nommer een posisie op die lys van dinge wat ek haat.

Ek het haar die hof gemaak. Daar is geen ander manier om dit te beskryf nie. Niks uitspattig nie: Ek het seker gemaak sy weet hoe belangrik sy vir my is. Ek het kos gemaak wanneer sy later moes werk, wasgoed gewas en haar voete met room ingevryf voor die TV tot my vingers gekramp het. Ek het my kwota foute gemaak en ek moes my tong byt tot ek bloed geproe het wanneer ek aan die ontvangkant van haar skerp tong of een van haar gemoedsveranderings was. Die belangrikste ding was dat my girls terug was in my lewe en dat ons vorentoe beweeg het

***

My laaste semester op universiteit het aangebreek. Ek het ‘n pos gekry as intern by ‘n psigiatriese hospitaal waar ek moes begin die Maandag na my laaste eksamen. Greg was reg oor die salaris, ek sou eers kon asemhaal nadat ek my meestersgraad verwerf en die eksamem geslaag het om privaat te kan praktiseer. Gelukkig was die huis wat Ouma aan my bemaak het klaar betaal.

‘n Week voor my finale eksamens het Karin my uit my skoene geskok. “Ek dink ons moet weer trou en probeer vir nog ‘n kind. My biologiese horlosie stap aan, en dit gaan nie makliker word nie”

Dit was nou al ‘n rukkie sedert sy my weer in haar bed verwelkom het. Dit het egter gevoel asof sy probeer het om elke aspek van ons lewens te beheer. Seks is uitgedeel net wanneer sy in die bui was, of as ‘n tipe beloning wanneer ek iets goed gedoen het. Ek was moeg vir die speletjie en dit was tyd vir my om ook my kleim ten opsigte van my onafhanklikheid af te steek.

“Gestel ek wil nie nog kinders hê nie, en waarom moet ons in elk geval trou? Jy het agterkom ek het maande gelede ophou vra, want jy het aangehou om my weg te wys. Ek dink ons moet eers net saambly vir ‘n rukkie. Ek sal dit haat om ‘n tweede maal te skei indien hierdie trouery nie werk nie.”

Dit het haar onkant gevang. Sy het gepleit, verduidelik, geredekawel maar haar skerp tong was vir een maal weggebêre.

“Ek dink jy en Mia moet by my intrek. Ons sal baie spaar op onkostes”

“En neem aan jy sal dan verwag dat ek ‘n slaapkamer met jou deel?” Haar skerp tong was terug. “Wat se boodskap stuur dit aan Mia?”

“Hoe is dit verskillend van my wat naweke kom kuier en Mia wat my uit jou kamer sien kom vir ontbyt?” Sy het nie ‘n verweer vir daardie stelling gehad nie. “Jy hoef nie dadelik te besluit nie. Dink daaroor end an gesels ons wanneer jy gereed is” Ons het gaan slaap. Saam. In haar kamer.

Karin het gedink ek slaap nog toe ek haar uit die gang hoor praat het op die telefoon in die kombuis.

“Ek weet ek het my geluk ‘n bietjie beproef. Ek was oortuig hy sal enigiets doen wat ek vra om vir my en Mia gelukkig te hou. Nou wil hy nie eers trou nie, hy wil net saambly”

“Jeff was ‘n gawe ou en hy was mal oor Mia, maar…”

“Nee dit is nie dit nie. Jeff was ‘n goeie minnaar, dalk selfs beter as Martin maar ek en Martin het ‘n geskiedenis saam en hoewel ek hom nog nie ten volle vertrou nie weet ek hy is die een saam met wie ek wil wees”

“Natuurlik is ek lief vir hom, dit is nie eers ‘n kwessie nie. Ek het net gewoond geraak oor die laaste paar jaar om in beheer te wees, en ek wil dit nie opgee nie

Ek sou wat wou gee om te weet met wie sy gepraat het. Ek het genoeg geraas gemaak sodat sy my hoor kom.

“More, en met wie klets jy so vroeg?”

“Aag sommer ‘n vriendin van die werk. Sy kry swaar, hulle is besig om te skei en haar eks weier om onderhoud te betaal vir die kinders. Sy is besig om die wet roete te volg, maar dit neem tyd wat sy en haar kinders nie regtig het nie”

“Klink soos twee ander mense wat ek ken. Gelukkig kon ons ons probleme uitgestryk en mekaar weer vind.”

Karin het nie geantwoord nie maar ek kon sien hoe werk die ratte agter haar oë. Teen die einde van die maand het sy en Mia by my ingetrek

***

Dit het my bekruip en nes geskrop sonder dat ek dit besef het.

Vroeg een Sondagmore kon ek nie verder slaap nie. Ek het stilletjies uit die bed geglip en by die voordeur uitgesluip om die Sondagkoerant te gaan inhaal. In die kombuis het ek skaars deur die hoofopskrifte begin lees voor die hongerpyne my oorval het. Dit het ‘n driekwart uur geneem om spek, wafels, vrugtesap, koffie en warm sjokolade vir Mia aanmekaar te timmer.

Ek het die tafel klaar gedek en was reg om die meisies te gaan wakkermaak (asof die lawaai hulle nie reeds wakkergemaak het nie) toe dit my tref. Normaal. Die woord het asof vanself in my gedagtes opgekom. Die maande sedert hulle ingetrek het was beter as goed. Ons was wel nie die ou Karin en Martin nie, dank die gode. Ons was hierdie slag verantwoordelike volwassenes.

Karin se skerp tong en beheervraat houding was omtrent heeltemal weg. Ons was werklik gelukkig.

Daardie aand het ek Karin se slaaptyd roetine vanuit ons bed lê en betrag. Gesig was, tande borsel, daarna dievolgende dag se klere uitlê. Sy het normaalweg in ‘n oorgroot T-hemp geslaap wat sy uit my kas ontvoer het. Normaal, dit is wat ons lewens was. Ek was mal oor elke oomblik daarvan.

“Hei, wat kyk jy?”

“Niks nie” Ek het myself doodonskuldig gehou

“Kry jy nie genoeg nie?”

“Van jou? Nooit! Jy is die mooiste ding wat ek nog ooit gesien het”

“Is jy gelukkig?” Dit was een van daardie vrae wat vrouens sommer so in algemene geselskap inwerp, en bewaar jou siel as die antwoord nie na wense is nie.”

Ek het opgespring en haar in ‘n beer omhelsing beetgekry. “Wat dink jy”

“Ek dink ons doen goed, dis net…”

Ek het haar gesig tussen my hande geneem en haar nader getrek. Dit was nie die groot vuurwerke en lam knieë soen soos in die flieks nie, eerder ‘n sagte gerustellende kus. “Karin, ek is lief vir jou, en hierdie is die gelukkigste wat ek nog ooit was” Toe gaan ek vir die Hollywood soen.

Ons het tweemaal liefde gemaak. Die geboortebeperking het in die laai gebly.

***

Nie een van ons het in die daaropvolgende week iets gesê oor die gebruik van geboortebeperking nie, en ons het dit ook nie uit die laai gehaal nie. Ons het altwee geweet wat ons doen en wat die gevolge kan wees. Ons sou wel een of ander stadium moes praat oor die nuutste olifant in die kamer en ek het my daarvoor begin voorberei, asook vir ‘n ander gesprek wat ons binnekort sou moes hê.

Ek het my ma gebel en gevra of ek haar een middag na werk kan gaan sien om iets met haar te bespreek. Ek was bly om te sien dat my pa nog nie tuis was toe ek daar aankom nie. Ek sou versigtig moes wees oor hoe ek my ma benader met my versoek.

“Ma, wat het van Ouma se trouringe geword?”

“Hulle is in ons kluis. Hoekom vra jy”

“Ek beplan om vir Karin te vra om te trou hierdie naweek, en ek sal graag ouma se verloofring vir haar wil gee”

My ma se wenkbroue het boontoe geskiet. ‘n Seker teken dat sy vies is.

“Ek sou met graagte my ou troustel opgegee het, maar iemand het dit gesteel om vir dwelms te verkoop”

Ek was bang dit sou gebeur. “Mamma, ek is jammer. Ek sou ‘n nier verkoop as ek gedink het ek kan geld daarvoor kry om dwelms te koop. Ek kan dit nie ongedaan maak nie en ek kan nie die ringe terugbring nie. Om ouma se ring vir Karin te gee sal wees om vir ouma deel van ons nuwe begin te maak en ek sal dit verskriklik waardeer. Ek sal betaal daarvoor indien dit ‘n probleem is”

“Dis nie geld nie my kind. Die ringe is al wat ek het van my ma…”

“Mamma, moenie bekommerd wees nie. Hou die ringe. Ek sal vir Karin ‘n nuwe stel koop. My verlede was duidelik nog lank nie klaar met my nie. Een van die terapeute met wie ek saamgewerk het se verloofde het hom onverwags gelos. Hy het ‘n ring gehad waarvan hy wou ontslae raak, en ek het een nodig gehad. Dit was nie ‘n massiewe diamant nie, maar ons kon ooreenkom op die prys. Na ‘n klein modifikasie of twee en ‘n poleer was ek reg vir Saterdagaand.

Vrydag het die volgende komplikasie opgeduik. Die kinderoppasser het siek geword en moes kanselleer, en altwee ons stelle ouers het reeds ander planne vir Saterdag gemaak. Ek moes plan C opmaak.

“Hoe voel jy oor ‘n Chinese wegneem ete?”

“Mia verkies pizza, maar enigeen kan seker werk” Ek het albei gekoop. Vannaand vat ek geen kanse nie. Die romantiese ete met net die twee van ons wat eindig met my op een knie en ‘n ring in my hand kon seker oorstaan vir nog ‘n week, maar daardie ring het ‘n gat in my sak gebrand.

Ek het vir Mia in die sitkamer ingetrek en vir haar die swart fluweel boksie gegee.

Doen vir pappa ‘n guns. Sit hierdie in jou sak, en nadat ons klaar geëet het gee jy dit vir mamma.

Sy het die boksie bekyk. “Okay”

Aandete was spanningsvol, vir my altans. Mia het haar pizza geëet en gebabbel oor iets wat sy op TV gesien het. Ek het pas ‘n vurk vol Kung Pao hoender in my mond gesteek toe Mia haar pizza neersit en die ring tevoorskyn bring.

“Hierso mamma. Pappa het gesê ek moet hierdie vir jou gee” Met haar taak afgehandel het sy rustig verder aan haar pizza gekou.

Ek kon sluk sonder om te verstik en my bes gedoen om nonchalant te lyk. Karin het die boksie bekyk en dit tot my onsteltenis langs haar bord neergesit sonder om dit oop te maak. Ek weet nie hoe ek dit deur aandete gemaak het nie. Eers met nagereg op die tafel het sy die boksie opgetel, en in haar jeans se sak gedruk!

“Karin…” Ek wou vrek van senuweeagtigheid

“Later,” is al wat sy gesê het.

Dit het die langste aand van my lewe geword. Elke keer as ek dit kon regkry om haar oog te vang, het sy met haar mond die woord gevorm. “Later”

Mia se slaaptyd storie was die kortse een wat ek moontlik kon lees. Na ek haar nag gesoen het, het ek na Karin gaan soek.

Sy het kruisbeen op die bed gesit en al wat sy aangehad het was die ring aan ‘n stukkie tou om haar nek. Ek het teen die deurraam geleun en weer die nonchalant ding probeer.

“Ek sien jy het dit oopgemaak?”

“Oe, die ou dingetjie? Sy het saam geskerts terwyl sy die ring tussen haar vingers rol. “Ek reken ons moet oor ‘n paar dinge praat voor ek besluit om dit aan my vinger te sit”

“Ek wil in ‘n kerk trou hierdie slag. Nie weer die magistraatskantoor nie”

“Jy het dit”

“En ek wil ‘n wit trourok dra met ‘n onthaal en musiek waar ons die nag kan omdans”

“Enige iets anders?”

“Ek wil hê dat jy nooit sal ophou om vir my lief te wees nie. Dis al”

“Dit my lief, is die een ding waaroor jy nooit weer hoef te twyfel nie.” Ek het die toutjie oor haar kop getrek en die ring in haar handpalm gesit. “Is jy gereed om die ring aan jou vinger te sit en ons ouers te bel?”

Sy het die ring aan haar vinger geglip en vir ‘n rukke daarna gestaar. “Ons kan hulle more bel. Op hierdie moment het ek ‘n klompie planne vir die man met wie ek die res van my lewe gaan spandeer, en hy gaan nie tyd hê vir bel nie”

Ek het opgestaan om die ligte af te skakel

Hierdie slag het ons die troue op die tradisionele manier benader. Na die verlangde hoeveelheid voorhuwelikse klasse is ons in die Lente getroud in die kerk waarheen my ouers gereeld gegaan het. Die middag van die seremonie het my ma my verbaas deur my ouma se trouring in die hand te stop. Sy het my bedankinging kortgeknip.

“Jou ouma sou wou gehad het jy moes dit kry. My ma het my seun vir my teruggegee, en ek het nooit geleentheid gehad om haar te bedank nie” Sy het haar hande op my wange gesit.”Julle twee het ‘n lang pad gekom. My enigste advise is maak nie saak wat gebeur nie, moet julle mekaar altyd liefhê en vertrou. Julle albei verdien hierdie tweede kans op geluk”

Ons drie het voor die preekstoel gestaan voor God en almal wat ons ken. Ek en Karin het elkeen een van Mia se hande vasgehou en die beloftes afgelê wat ons weer een gemaak het. Mia het so ‘n groot rol in ons versoening gespeel dat dit niks minder as reg is dat sy ook deel van die seremonie moes wees nie en aan die einde het sy haar eie stempel op die verrigtinge afgedruk toe sy kliphard ook “Ja” geantwoord het na ek en Karin

Ons het ons hele familie en al ons vriende genooi en die onthaal was ‘n groot fees. Ek het ook seker gemaak Johan se ouers kry ‘n ereplek aan die bruidstafel waar Johan sou gesit het. Karin het haar wens gekry en ons het die laaste stadige liedjie van die aand gedans toe die aankomende dag al rooi op die horison was.

Ons wittebrood moes ‘n sukses gewees het, want ‘n maand na ons terugkeer het Karin opgewonde ‘n stokkie onder my neus gewaai. “Jy het agt maande om te leer hoe om ‘n doek om te ruil”

Johan is twee weke vroeg gebore, en het baie langer as sy sussie geneem voor hy deur die nag geslaap het. Gedurende daardie eerste maande het ons gereeld gewonder wat ons besiel het om nog enetjie te wil hê. Na die aanvanklike gesukkel het dinge rustiger geword en die kinders was n fees. Ons het ons klein huisie verkoop en in ‘n groter huis ingetrek.

Stormwolke het op die horison saamgepak toe ek weer ‘n tweede werk opgeneem het om te help betaal vir die opgraderings wat ons aan die nuwe huis wou doen.

“Martin, ek sien jou skaars deesdae en Mia wil weet wanneer jy weer vir haar gaan slaaptydstories lees”

“Ons sal oor ses maande genoeg hê om die bedrading te vervang en nuwe vloere in die sitkamer en kombuis te sit”

“As jy nie oppas nie bly jy alleen hier oor ses maande”

My tweede werk het net vier maande gehou. Die sitkamer kon nog ‘n rukkie met die ou mat klaarkom. Ek het geweier om weer ‘n slag sonder my gesin te wees.

Ek het steeds by die psigiatriese hospitaal gewerk en een van die byvoordele wat dat hulle my studies betaal het. Om die maksimum tyd met my familie te kry het ek net twee klasse per semester geneem, so dit het heelwat langer geneem as wat dit moes, maar ek het uiteindelik my meestersgraad verwerf. Ek het die serifikasie eksamen geslaag en ek kon uiteindelik registreer en my eie uithangbord opsit. Ek was ‘n gesertifiseerde terapeut.

Dit was natuurlik nie alles maanskyn en roosblare nie, en ons het in die daaropvolgende tien jaar ons deel van probleme gehad. Hierdie slag kon ons hulle oplos soos die grootmense wat ons geword het

***

Somtyds wonder jy hoe jy die kinders gaan grootkry, dan as jy jou oë uitvee, dan is hulle groot. Toe Mia uitgeglip het een nag en ons kar “geleen” het om haar nuwe kêrel te gaan ontmoet, hy sy nooit gedink ons sal uitvind nie. Toe einste Mia en haar kêrel op die agtersitplek van ‘n kar deur ‘n polisieman in ‘n ongemaklike situasie betrap is, het ek dat Karin dit hanteer. Ek was so dik van die lag dat ek nie ‘n reguit gesig sou kon hou nie. Al die kere wat ek en Karin in ons jong dae amper betrap is…

Ek het gedink Johan is die voorbeeldige kind, tot ons ‘n telefoon rekening van etlike duisende rande gekry het. Hy het elke aand lekker met ‘n nuwe maat halfpad om die wêreld gesels. As dit die ergste goed is wat hulle aangevang het, reken ek ons kan onsself redelik gelukkig ag. Hulle is goeie kinders.

Een vir een is hulle weg universiteit toe. Ons het absoluut daarop aangedring. Hulle was ons genadig genoeg om altwee plaaslike universiteite by te woon, anders sou ons nog koshuise en klasgelde afbetaal het tot diep in ons sewentigs. Mia het ‘n trauma verpleegster geword en Johan pleeg een of ander kulkunste met rekenaars. Hy het opgegee om vir my te probeer verduidelik wat hy doen. Solank hy gelukkig is.

Uiteindelik het albei hulle vlerke gesprei in die wye wêreld in. Na Johan weg is het Karin dit moeilik verwerk…vir omtrent ‘n maand. Een Sondag oggend vir ek haar poedel naak in die eiland in die kombuis.

“Dit het vanmore by my omgekom dat hier niemand in die huis is wat ons kan laat aanstoot neem nie. Hier is ook niemand om ons te betrap in situasies waar ons moet sê dit is nie soos dit lyk nie” Dit was die begin van ‘n hele nuwe era in ons lewens. Ons het soos twee katoolse tieners nuwe gebruike gevind vir verskeie meubelstukke in die huis. Ons het gereis en al die plekke gesien wat ons nog altyd wou, maar uigestel het ter wille van die kinders se skoolgeld of ‘n nuwe dak vir die huis.

Toe Mia en Johan elkeen hulle eie spesiale mense gevind het, het beide die hoop uitgespreek dat hulle huwelike selfs net die helfte so goed soos ons s’n kan wees. Karin het my die kyk gegee, en ons het altwee geweet wat dit beteken. Ons kon steeds mekaar se gedagtes lees, end it was ‘n goeie ding.

***
Ek het op TV gekyk het soldate na al die uithoeke van die aarde gestuur word sodat politikuste kon voortgaan om god te speel. Ek het gesien hoe ons land herhaaldelik betrokke raak by ander lande se interne probleme, en elke keer is die soldate gestuur as oplossing. Dit lyk nie asof dit ooit gewerk het nie.

Oorlog verloop nooit soos beplan nie. Ek het die nuus gekyk, en die koerante gelees, en my hart het uitgegaan na die soldate toe waar hulle iewers geveg het om die “tuisfront veilig te hou”. So het die weermaggeneraals en hulle politieke meesters ons mos probeer wysmaak

Terwyl ek krudeniersware inkopies gedoen het een dag, het ek ‘n frase gehoor wat my tuimelend teruggestuur het na ‘n ander tyd toe

Die soldaat voor my in die ry by die supermark het sy aankope op die kasregister se voerband neergesit.

“Dankie vir jou diens,” het die jong dame agter die toonbank hom met ‘n glimlag gegroet

Ek kon nie dink nie. Die horries wat ek verban het tot anderkant die afgrond in my siel het soos ‘n kurkprop na bo geskiet. Hoe ek dit huis toe gemaak het weet ek ook nie.

Die eerste het ek alleen daardeur gegaan, end it het my amper doodgemaak. Hierdie slag was Karin daar vir my. Ek was hierdie slag sterker, ons altwee was. Jy kan nooit vergeet nie, en jy bluf jouself deur te dink jy kan. Hoe ons reageer teenoor daardie herhinderinge is wat ons definieer. Karin en ek het gesels, later net in mekaar se omhelsing gesit. My demone was nog almal daar, maar hulle het nie meer beheer oor my lewe gehad nie. Ek het gewen

***
Ek het na die soldate gekyk deur die lense van die nuuskameras waar hulle teruggekeer het van nog ‘n onsuksesvolle gevroetel in vreemde lande se binnelandse dispute. Soveel van hulle het daardie veraf kyk in hulle oë gehad wat ek so goed geken het. Ek was op die punt waar ek geweet het ek moes iets doen, ek het net nie geweet wat nie.

Een nag, terwyl ons regmaak om te gaan slaap. Tref dit my soos ‘n weerligstraal. Ek het dievolgende dag vir Greg gebel. Ons twee het jare laas gepraat, maar hy was steeds in die besigheid om ander te help. Na die gewone formaliteite het ek tot die punt gekom

“Greg, het jy nog kontak met die ouens van ons ondersteunigsgroep?”

“Ek loop van hulle nog hier en daar raak. Hoekom vra jy”

“Ek wil die ou groep weer bymekaarmaak vir een laaste missie” Ek het Greg van my plan vertel

Drie weke later het twaalf veterane van ‘n vergete oorlog en ‘n verdere vyftien lede van die plaaslike veterane organisasie in die lughawe se aankomssaal gewag. Ons het ons huiswerk gedoen, vandag sou daar vier vliegtuie wees met soldate wat huiswaarts keer.

Ons het opgedeel in kleiner groepies. Ek het ‘n groupie van agt soldate in uniform genader. Elkeen het’n landsvlaggie en ‘n handdruk gekry. “Ek wil julle graag bedank vir julle diens” Ek het myself regop getrek en hulle salueer.

Daardie dag is elke soldaat in uniform bedank vir sy of haar diens. Ons het begin om elke vlug met soldate te ontmoet, en elders het ander organisasies ook begin om dieselfde te doen. My mede veterane en ek het seker gemaak elke soldaat weet dat hy of sy waardeer word wanneer hulle terugkeer van ‘n konflik af

Die demone was nie weg nie, maar ek het hulle gebêre. Ek het gewen.

Fin

As ek maar liewer …

As ek maar liewer …

Hulle kon dit netsowel op dié plek se naambordjie geskryf het. Welkom by AsEkMaarLiewer. Populasie: Jy.
Daardie donker en bitter plek waarheen ‘n mens wegsluip wanneer dit voel of die Universe ‘n wrok teenoor jou koester en uit is om jou te straf. Daar waar jy gaan wegkruip wanneer jy alles opfok waaraan jy raak.

As ek maar liewer… Minder van ‘n “man” was op skool en kuns/musiek na skool geneem het instede van rugby speel. Dan kan ek dalk ook een van die beste opkomende regiseurs in die land gewees het soos my klasmaat en naamgenoot wat die regie behartig het van ‘n briljante Afrikaanse reeks wat tans op die ‘lektriek vistenk vertoon. Dan sou ek die kitaar kon tokkel om die braaivleisvuur en die gaste vermaak met bekende treffers. Dan sou ek die bure kon vertoorn op volmaanaande deur die doedelsak te speel op die huis se dak…met net my geboortepakkie en ‘n paar stewels aan. Dan sou ek my siel kon lawe met die gedreun van ‘n didgeridoo terwyl ek kyk hoe die son sak oor die duine van die Namib.

As ek maar liewer…My hande langs my sye gehou het daardie nag. Dan het ek nie soveel emosionele bagasie saamgedra oor die man wat op hierdie dag, 09 November 1992 gesterf het met slegs my twee sibbe wat die goeie van sy laaste 10 maande kon beleef nie. Dit nadat dit EK was wat die katilisator was vir daardie verandering nie.

As ek maar liewer…By die spoedperk gehou het in Witrivier daardie Sondag, dan was dit ek in ‘n bodybag met ‘n stukkende zip agter in die riotbakkie 24 uur later, en nie Lourens nie.

As ek maar liewer…Vasgebyt het tot daar plek oop was op die kursus om Ingeneurswese te studeer, instede daarvan om te skik vir tweede beste.

As ek maar liewer…Vir tien jaar my pad van plek na plek reg om die wêreld gaan werk het, het ek dalk vandag ‘n idee gehad wat my werklike passie is.

As ek maar liewer…Eerder by die dokter uitgekom het na een te veel harsingskudding, was die Alien in my kop baie vroeër ontdek ek sou ek vandag kon bolskop en kar bou saam met my laaitie, of ‘n skrikbewind gevoer het onder my prinses se boyfriends.

As ek maar liewer…Eerder professionele hulp gekry het, dan het ek die een wat ek die liefste het (en myself) 26 jaar se hel gespaar het.

As ek maar liewer…Al die jare se negatiewe energie gekanaliseer het om die beste te maak van dit wat ek gehad het, dan was ek seker ook heelwat verder in die pad af.

Sê nou maar is ‘n lekker sê, maar agter die deur wag realiteit.


Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22).

Tussen Venus en Mars

In ‘n sterrestelsel nie vêr hiervandaan nie, tussen die planete Venus en Mars, lê die planeet aarde. Lank, lank gelede was hierdie planeet na wat beweer word, woes en leeg. By ‘n interplanetêre vergadering is ‘n resolusie aanvaar wat die inwoners van Mars en Venus toestemming gegee het om ‘n nuwe kolonie onder gesamentlike bestuur op aarde te vestig.

‘n Nuwe ras, geskep uit die samevoeging van die DNA afkomstig van Venusiane en Marslinge sou die kolonie bewerk. Hierdie ras is genoem mensdom. Gebasseer op die samevoeging van mens, die Venusiaanse woord vir skoonheid, en dom, die Mars woord vir kryger.

Marslinge was ‘n kryger-nasie waar harige spiermonsters mekaar met knuppels katswink geslaan het vir sport en vermaak. Taal was ‘n komplekse vermenging van steun- en kreun klanke. Venusiane was ‘n heelwat slanker en meer vredeliewende spesie met ‘n gevorderde taal wat bestaan uit ‘n woordeskat van duisende begrippe, vermeng met suggestie asook intuisie.

Die alliansie het sommer met die intrapslag skeefgeloop toe die Marslinge ‘n staatsgreep uitgevoer en die Venusiane onderdanig aan hulle gemaak het, maar omdat daar geen onmiddelike newe-effekte te bespeur was in hierdie daad nie het die interplanetêre raad die Marslinge laat begaan. Oor die millenia het die bestuursstyl van die Marslinge verskeie mutasies ondergaan tot die weergawes wat ons vandag herken. Kommunisme, kapitalisme, Zumanisme, ensovoorts. Met die kolonie wat nou naby aan sy versadigpunt beweeg, begin die onderliggende gebreke in die Marslinge se bestuurstyl ook nou meer prominent tevoorskyn kom, en die mees ernstige hiervan is ego (die Venusiaanse term van gebrek aan suurstof na die brein)

Ego is wat byvoorbeeld veroorsaak dat die hariges, soos vriend Draadkar nou die dag, so ‘n averse reaksie het op iets so alledaags soos ‘n besoek aan die proktoloog of ‘n kolonspoel. Dit opsigself hou nie ‘n vreeslike gevaar vir die voortbestaan van die planeet in nie, maar wanneer dieselfde ego (suurstofgebrek) manifesteer by die leier van ‘n streek en dit ontaard in ‘n speletjie van my-vuurpyl-is-groter-as-jou-vuurpyl, neem die bedreiging eksponensieël toe. Die planetêre raad se veiligheidskommitee het by twee vorige geleenthede, die laaste op 21 Desember 2012, planne om in te gryp op die laaste nippertjie afgestel. ‘n Nuwe datum vir ingryping word tans bespreek indien die bestuur van kolonie Aarde nie gehoor gee aan die ultimatum van die interplanetêre raad nie.

In die ultimatum word die bestuur beveel om besturende beheer van die kolonie te oorhandig aan die Venusiane onder die kodenaam Projek Feminisme (-isme: Mars vir chaos. Femin: Venusiaans vir orden/beheersd). Van die meer radikale elemente in die raad eis selfs dat Marslinge, soos die verbande hottentotsgot-stam, deur die Venusiane opgevreet moet word direk na paring, maar die mosie het nie tans baie steun nie.

Versuim om gehoor te gee sal tot gevolg hê dat dieselfde met mensdom sal gebeur as wat destyds met hulle voorgangers, die dinousaurusse gebeur het. Die planetêre raad het reeds die katapult in plek geskuif wat die meteoor sal lanseer, en het ‘n waarskuwingskoot afgevuur met ‘n toetsprojektiel wat oor die Rusland streek sigbaar was.

Vir ons almal se onthalwe hoop ons die Marslinge gee bes. ‘n Mens speel nie my-vuurpyl-is-groter-as-jou-vuurpyl met die interplanetêre veiligheidsraad nie.

Skaam jou vrek

Hier in die semi onafhanklike (piesang)republiek van die stat Tshwatoria het ons ‘n manier om van lastige probleempies ontslae te raak sonder om bewysstukke soos betonstewels agter te laat wat ‘n poeliesman snuf in die neus kan gee van onderduimshede.

[my beste Godfather nabootsing hier] Klong, there’s a little problem that I need you to take care of for me, capiche? Take Tony Butterfingers, he knows where to go.

Vir sulke gevalle gebruik ons die plaaslike rugbyspan se trui. Jy druk die slagoffer stewig vas en trek vir hom die trui aan. Binne minute skaam hy hom dood en viola! Natuurlike oorsake.

Praat so van skaam. My pêl Draadkar kom va’more hier aan, en die man is bleek. Nie net om die kiewe nie, die kêrel is spierwit tot agter sy derde kennebak. Synde dat dit werksure is skink maar vir hom ‘n koffie met so ‘n knertsie courage uit my lessenaar se onderste laai…en die man swyg.

Ook maar man, ook maar nuuskierig kan ek lateraan nie meer hou nie. Draadkar man, wat’s fout ou pêl, pols ek. Dit lyk of die hond jou brekfis afgevat het en dit kan wragtag nie nog oor Saterdag se verloor wees nie? “Dis baie erger”, wurg hy uit en hou sy koppie uit vir nog ‘n bietjie dapper, dié slag sonder koffie.

Moenie vir my sê jou vrou het jou weer gefoeter nie? Probeer ek weer. “Nee!” Is al wat hy sê. Sy jou gelos? Oorstootdrie in beseringstyd? Skrikketaresse swanger? Is jy siek? Is jou bakkie gestamp, gesteel? Jou seisoenkaartjie is weg? Jy mag nie meer saam gaan jag nie[1]? Ek rits al die moontlike rampe af wat ‘n man kan oorval, en elke keer antwoord Draadkar negatief.

Toe bly daar net een oor….Draadkar? Was jy vir jou prostaat ondersoek? Draadkar kry daardie duisend tree staar op sy gesig, en nes ek dink ek het die spyker nou op die kop geslaan wurg hy dit uit. “Dit was selfs erger as dit…sy het my na ‘n exhaust dokter toe gestuur”

Maar jy het dan net nou die dag die bakkie se exhaust….toe kom die ligte aan. My eie stel gluteus maximus spiere neem die brace posisie in en ‘n onwillekeurige kreun verlaat my lippe, dieselfde as wanneer jy sien hoe ‘n lid van jou spesie ‘n hou vat in die omgewing van die test tickets.

Mevrou Draadkar beweer altoos dat haar man vol van die donkerbruin is, maar ons het maar altyd gedink sy bedoel dit figuurlik, met dié dat hy so effens slim raak as hy ‘n lyf vol dapperdruppels het. Maar nou het sy hom gestuur na een van daai plekke toe waar hulle volgens sy beskrywing ‘n pyp wat lyk of dit aan ‘n Kreepy Krauly behoort in jou Suidpool inprop en dan koppel hulle ‘n tuinslang daaraan en was jou binnegoed silwerskoon.

Draadkar sê die 4 groottes te klein hospitaaljurkie pla hom lankal nie meer nie, maar hy het ten minste verwag dat die hoof boorvrou wat die in inprop- en waswerk sou doen ‘n gewigstoter uit Oos-Duitsland genaamd Helga sou wees. Instede stuur hulle toe ‘n aanvallige jong dame om sy benoudste uur gade te slaan.

Twee dinge het darem gehelp om die ergste verleentheid te oorkom vertel hy. Die eerste was om ‘n paar albasters en een van daai groen weermagmannetjies in die Kreepy pyp te sien verbydryf wat hy in standerd drie ingesluk het, en die ander was dat die uitgang van die trappe af buitentoe half agter die gebou in ‘n stegie sit, so die kanse om in iemand wat jy ken vas te loop is minimaal.

Ek kry die man jammer en skink nou sommer ‘n knertsie dapper vir ons altwee, ek wil simpatiseer en sê vir hoem “toemaar pêl, gelukkig is dit nou oor” Die kleur wat net begin terugkom het na sy bakkies toe dreineer weer heeltemal. Hy skud sy kop, “ek moet nog tweemaal teruggaan” prewel hy. Dan kyk hy my vas in die oë: My vrou het klaar met jou vrou gepraat, jou afspraak is volgende week.

Draadkar moes my help om die bottel dapper se prop af te kry.

[1] Ons is deur die vrouvolk verbied om ooit weer te gaan visvang/jag na die ongelukkige insident met ons laaste uitstappie

A Desolation Song

Here I sit at the fire
Liquor’s bitter flames warm my languid soul
Here I drink alone and remember
A graven life, the stain of her memory
In this cup, love’s poison
For love is the poison of life
Tip the cup, feed the fire,
And forget about useless fucking hope. . .

Lost in the desolation of love
The passions we reap and sow
Lost in the desolation of life
This path that we walk. . .

Here’s to love, the sickness
The great martyr of the soul
Here’s to life, the vice
The great herald of misery
In this cup, spiritus frumenti
For this is the nectar of the spirit
Quench the thirst, drown the sorrow
And forget about cold yesterdays. . .

Lost in the desolation of love
The passions we reap and sow
Lost in the desolation of life
This path that we walk. . .
Lost in the desolation of love
The sorrows we reap and sow
Lost in the desolation of life
The path that we walk. . .